Zaken doen over de grens: welk recht is van toepassing op uw bedrijf in Duitsland?

Waarom het onderwerp recht plotseling een rol gaat spelen

Zolang u uitsluitend in Nederland actief bent, is de juridische situatie overzichtelijk: het Nederlandse recht is van toepassing, Nederlandse rechtbanken zijn bevoegd en u weet waar u aan toe bent. Zodra er echter een Duitse contractpartner in het spel komt, kunnen plotseling twee rechtsstelsels tegelijk relevant worden. Formuleringen die in een Nederlands contract vanzelfsprekend zijn, kunnen voor een Duitse rechtbank ongeldig zijn – en omgekeerd.

Het resultaat: een standaardcontract dat u zonder aarzelen gebruikt bij Nederlandse klanten, biedt u bij transacties in Duitsland mogelijk nauwelijks bescherming.

Welk recht is van toepassing?

De eerste centrale vraag is: welk recht is eigenlijk van toepassing op mijn contract? Binnen de EU regelt de zogenaamde Rome I-verordening dit. In principe kunnen de contractpartijen zelf kiezen welk recht van toepassing moet zijn. Als ze geen keuze maken, gelden wettelijke vangnetregels – bijvoorbeeld het recht van de plaats waar de verkoper of dienstverlener is gevestigd.

Dat klinkt eenvoudig, maar is dat in de praktijk niet. Bepaalde dwingende voorschriften kunnen namelijk niet worden uitgesloten. Verkoopt u als Nederlands bedrijf aan consumenten in Duitsland, dan blijft een aanzienlijk deel van het Duitse consumentenbeschermingsrecht van toepassing – ook al is in uw algemene voorwaarden uitdrukkelijk Nederlands recht overeengekomen. Wie dat negeert, komt al snel voor onaangename verrassingen te staan.

Het Duitse speciale geval: de controle van algemene voorwaarden

Een punt dat Nederlandse ondernemers keer op keer overrompelt, is de strenge Duitse controle van algemene voorwaarden. Terwijl in Nederland veel van wat in algemene voorwaarden staat in principe is toegestaan, toetsen Duitse rechtbanken algemene voorwaarden uiterst kritisch – en dat niet alleen ten opzichte van consumenten, maar ook in de B2B-sector.

Bepalingen inzake aansprakelijkheidsbeperkingen, garantie-uitsluitingen, eigendomsvoorbehouden of contractuele boetes, die in Nederland volkomen gebruikelijk zijn, worden door Duitse rechtbanken regelmatig aangemerkt als een onredelijke benadeling van de contractpartner en daarmee ongeldig verklaard. Het gevolg is bijzonder onaangenaam: als een clausule komt te vervallen, geldt in plaats daarvan het Duitse wetrecht – en dat is voor de gebruiker van de algemene voorwaarden vaak aanzienlijk ongunstiger dan de oorspronkelijk beoogde regeling.

Wie regelmatig zaken doet in Duitsland, zou zijn algemene voorwaarden daarom niet zomaar moeten laten vertalen, maar ze gericht opnieuw moeten opstellen volgens het Duitse recht.

Andere Duitse bijzonderheden

Naast de controle van de algemene voorwaarden zijn er nog een hele reeks andere punten die het Duitse zakelijke klimaat kenmerken en waarbij de Duitse praktijk merkbaar verschilt van de Nederlandse:

Formaliteit en precisie. Duitse zakenpartners en rechtbanken hechten veel waarde aan duidelijke, precieze en volledige contracten. Een informele handdruk of een korte e-mailbevestiging, zoals in Nederland vaak gebruikelijk is, volstaat in Duitsland vaak niet om zich in geval van een geschil in te dekken.

Handelsvertegenwoordigersrecht. Wie een Duitse handelsvertegenwoordiger inzet, moet weten dat deze bij beëindiging van de overeenkomst in de regel een wettelijk recht op een vergoeding heeft op grond van § 89b HGB. Dit recht kan contractueel nauwelijks worden uitgesloten en kan aanzienlijke bedragen bereiken.

Productaansprakelijkheid en garantie. De Duitse regels inzake productaansprakelijkheid en garantie bij gebreken zijn streng. Wie producten in Duitsland op de markt brengt, moet de desbetreffende verplichtingen kennen – van de CE-markering en de documentatie tot de verantwoordelijkheid bij terugroepacties.

Belastingen en btw. Zelfs een vestiging of een magazijn in Duitsland kan al verplichtingen op het gebied van btw en inkomstenbelasting met zich meebrengen. Ook hier loont het de moeite om de details te bekijken voordat de eerste opdracht wordt uitgevoerd.

Contact opnemen

Welke rechtbank is bevoegd?

Als er iets misgaat, rijst de volgende cruciale vraag: waar wordt de zaak behandeld? Binnen de EU bepaalt de Brussel I-verordening welke rechtbank bevoegd is. De partijen kunnen in het contract een forumkeuzebeding opnemen – bijvoorbeeld ten gunste van een rechtbank in Rotterdam of Düsseldorf. Ontbreekt een dergelijke clausule, dan gelden de wettelijke regels en belandt men sneller voor een buitenlandse rechtbank dan men zou willen.

Een procedure in Duitsland is voor Nederlandse bedrijven doorgaans omslachtiger, duurder en langduriger dan een procedure in Nederland. U heeft een Duitse advocaat nodig, moet zich verdiepen in het Duitse procesrecht en alle documenten moeten in een beëdigde vertaling beschikbaar zijn. Een goed doordachte bevoegdheids- en rechtskeuzeclausule in het contract kan u later veel gedoe en hoge kosten besparen.

Wanneer moet u een advocaat voor internationaal recht inschakelen?

Niet elke bestelling uit Duitsland vereist onmiddellijk juridische ondersteuning. Een eenmalige levering aan een Duitse klant is iets anders dan het opzetten van een distributienetwerk, de oprichting van een Duitse dochteronderneming of een langlopend leveringscontract met een Duits industrieel bedrijf. Zodra het echter gaat om grotere bedragen, duurzame zakelijke relaties of gevoelige overeenkomsten, is het ten zeerste aan te raden om een advocaat voor internationaal economisch recht in te schakelen.

Een gespecialiseerde advocaat ondersteunt u onder andere bij het opstellen en controleren van internationale contracten, de keuze van het juiste toepasselijke recht en de bevoegde rechtbank, het aanpassen van uw algemene voorwaarden aan het Duitse recht, het voorkomen en oplossen van geschillen met Duitse zakenpartners en het inschatten van juridische risico's voordat u een nieuwe markt betreedt. De investering in goed advies vooraf is bijna altijd aanzienlijk goedkoper dan de kosten van een later juridisch geschil.

Conclusie

Zaken doen in Duitsland biedt Nederlandse bedrijven enorme kansen – maar ook juridische valkuilen die niet mogen worden onderschat. De Duitse markt beloont ondernemers die zich voorbereiden, netjes werken en hun contracten serieus nemen. Maar ze straft ook degenen die haar beschouwen als een loutere uitbreiding van de Nederlandse markt.

Of u nu uw eerste stappen over de grens waagt of al jaren zaken doet in het buitenland: zorg ervoor dat u weet welk recht op uw bedrijf van toepassing is, welke rechtbank bevoegd is en welke risico's u loopt. Laat u bij twijfel tijdig adviseren door een advocaat in internationaal recht – dan kunt u zich concentreren op waar het eigenlijk om gaat: het succesvol opbouwen van uw bedrijf in Duitsland.

Contact

Heeft u vragen over uw zakelijke activiteiten in Duitsland of heeft u ondersteuning nodig bij Duits-Nederlandse juridische kwesties? Markus Sporleder, advocaat bij Damsté advocaten – notarissen, adviseert u graag.

Markus Sporleder

Advocaat | Gespecialiseerd advocaat in huurrecht en eigendomsrecht

German Desk – Damsté advocaten – notarissen

Telefoon: +31 (0)6 82 06 97 38

E-mail: [email protected]

Web: www.damste.nl/specialisten/markus-sporleder

Markus Sporleder studeerde rechten aan de Universiteit van Münster en is sinds 2019 gespecialiseerd advocaat in huurrecht en eigendomsrecht. Bij Damsté adviseert hij Nederlandse en Duitse cliënten onder andere over Duits handels- en vennootschapsrecht, vastgoed- en huurrecht en grensoverschrijdende economische kwesties.

Voor algemene vragen over Duits-Nederlandse juridische kwesties kunt u ook terecht bij de hoofdverantwoordelijke van de German Desk:

Irith Hoffmann, LL.M.

Advocaat | Hoofd German Desk

Damsté advocaten – notarissen

Telefoon: +31 (0)6 30 53 84 68

E-mail: [email protected]

Samen met haar collega’s vormt zij de German Desk van Damsté, die Nederlandse en Duitse cliënten begeleidt bij alle aspecten van grensoverschrijdende bedrijfsactiviteiten – van het opstellen van contracten en het oprichten van bedrijven tot vertegenwoordiging voor Duitse en Nederlandse rechtbanken.

Contact opnemen