Instemmingsrecht OR bij wijzigen aantal thuiswerkdagen of intrekken thuiswerkbeleid

Uit recent onderzoek van vakbond CNV blijkt dat thuiswerken steeds meer onder druk staat. Bedrijven en organisaties zijn steeds kritischer op thuiswerken. Misschien herken je dat ook binnen je eigen organisatie. Hoewel de werkgever in principe mag bepalen van waaruit de werknemer moet werken (kantoor of thuis), wordt dat lastiger als binnen de onderneming een thuiswerkbeleid geldt. Of een werknemer wel of niet thuis mag werken, wordt in dat geval namelijk bepaald op basis van het geldende thuiswerkbeleid. Als je dat thuiswerkbeleid op enig moment wilt aanscherpen of intrekken, is het belangrijk dat je nagaat of je het binnen jouw onderneming bestaande medezeggenschapsorgaan hierbij moet betrekken.

Twee recente uitspraken

In twee recente zaken die speelden bij de rechtbank Amsterdam (ECLI:NL:RBAMS:2025:3782) en de rechtbank Oost-Brabant (ECLI:NL:RBOBR:2025:5758) heeft de kantonrechter namelijk geoordeeld dat de ondernemingsraad (''OR'') op grond van artikel 27 lid 1 sub d Wet op de ondernemingsraden (''WOR'') om instemming moet worden gevraagd 1) als je een bestaande thuiswerkregeling wijzigt, in die zin dat je werknemers bijvoorbeeld slechts nog toestaat maximaal twee in plaats van drie dagen per week thuis te werken, en 2) als je besluit een bestaande thuiswerkregeling in zijn geheel in te trekken en thuiswerken niet langer toe te staan.

Redenering rechtbank Amsterdam

De kantonrechter van de rechtbank Amsterdam redeneert als volgt:

• De OR moet op grond van artikel 27 lid 1 sub d WOR om instemming worden gevraagd voor elk voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van een regeling op het gebied van de arbeidsomstandigheden.
• Een thuiswerkregeling is een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden.
• Als iemand thuiswerkt zijn de arbeidsomstandigheden wezenlijk anders dan als iemand op kantoor werkt. Namelijk: geen reistijd, het werk is flexibeler en de werkomgeving is, net als de werk-privé balans, anders.
• Dus als je een thuiswerkregeling wijzigt, in die zin dat je de werknemer slechts nog toestaat maximaal twee in plaats van drie dagen per week thuis te werken, moet de OR over dat voorgenomen besluit eerst om instemming worden gevraagd.

Oordeel rechtbank Oost-Brabant

De kantonrechter van de rechtbank Oost-Brabant oordeelde in gelijke zin. In de zaak die zich daar voordeed had de werkgever besloten het thuiswerkbeleid voor alle werknemers in te trekken. Volgens de kantonrechter is het besluit van de werkgever om haar werknemers weer volledig terug te laten keren naar kantoor een besluit dat tot doel heeft het bestaande thuiswerkbeleid af te schaffen en (dus) de arbeidsomstandigheden van het personeel te wijzigen.

Net als de kantonrechter van de rechtbank Amsterdam, oordeelde ook deze kantonrechter dat de arbeidsomstandigheden wezenlijk anders zijn als iemand één of meer dagen per week thuis mag werken dan wanneer iemand de hele week op kantoor moet zijn. Als je thuiswerkt heeft dat direct invloed op de werkdruk (minder reistijd, mogelijkheid om werkuren flexibel in te delen) en de werk-privé balans en daarmee op de psychosociale arbeidsbelasting en dus het welzijn van werknemers. Daarom is het besluit volgens de kantonrechter instemmingsplichtig.

Gevolgen van nietigverklaring

Omdat de OR niet om instemming is gevraagd, stond hij in zijn recht om het besluit nietig te verklaren. In deze zaak had de OR dat ook tijdig, namelijk binnen een maand nadat het besluit was genomen, gedaan. Gevolg hiervan is dat de bestaande thuiswerkafspraken van kracht blijven en de werkgever de OR alsnog om instemming moet vragen over zijn voorgenomen besluit tot afschaffing van de mogelijkheid tot thuiswerken.

Onze visie op deze uitspraken

Hoewel wij vraagtekens zetten bij deze uitspraken omdat er naar onze mening aanknopingspunten zijn (in de rechtspraak van de Hoge Raad en in de wetsgeschiedenis) om aan te nemen dat deze oordelen juridisch niet helemaal juist zijn, willen wij je erop wijzen dat als jouw onderneming van plan is haar thuiswerkbeleid aan te scherpen of in te trekken, het belangrijk is om stil te staan bij de vraag of je de OR op dat moment om instemming moet vragen. Als dit aan de orde is, kunnen wij jou hier uiteraard over adviseren.