Coalitieakkoord ‘’Aan de slag’’ 2026-2030: plannen voor arbeidsmarkt en arbeidsrecht

Sociale zekerheid: hervorming van WW en WIA 

Op het terrein van de WW stelt het kabinet verschillende wijzigingen voor. Het kabinet wil de WW-uitkering aan de voorkant verhogen en de maximale uitkeringsduur verkorten. Uit de budgettaire bijlage blijkt dat deze hervorming is voorzien per 1 januari 2028. Voor de eerste twee maanden van de WW wordt het uitkeringspercentage verhoogd van 75% naar 80% van het laatstverdiende loon. Dit loon wordt gebaseerd op het gemiddelde salaris over de 12 maanden voorafgaand aan het intreden van de werkloosheid.

Ook voor het WIA-stelsel worden verschillende wijzigingen aangekondigd. Het kabinet wil sterker inzetten op preventie en handhaving, onder meer door een grotere rol voor de Arbeidsinspectie, strengere WIA-herbeoordelingen en betere samenwerking tussen verzekeringsartsen en bedrijfsartsen.

Opvallend is het voornemen om de IVA-uitkering voor nieuwe gevallen af te schaffen, wat een fundamentele wijziging zou betekenen voor werknemers die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt raken.

Daarnaast wil het kabinet de instroom in arbeidsongeschiktheidsregelingen beperken. Belemmeringen om te werken of bij te verdienen moeten worden weggenomen, bijvoorbeeld door een terugvaloptie voor mensen die het werk opnieuw proberen te hervatten. Ook wordt het sociale zekerheids- en toeslagenstelsel vereenvoudigd.

Arbeidsongeschiktheid: loondoorbetaling bij ziekte en re-integratie

De loondoorbetaling bij ziekte staat hoog op de werkagenda. Het kabinet erkent dat de verplichting voor werkgevers om twee jaar loon door te betalen bij ziekte, met name voor het MKB een drempel vormt om werknemers in vaste dienst te nemen. Het voornemen is daarom om de loondoorbetaling “meer werkbaar” te maken voor werkgevers. Of dit ook zal leiden tot een verkorting van de loondoorbetalingsperiode voor bepaalde werkgevers, is nog onduidelijk.

Daarnaast wil het kabinet de administratieve lasten van de Wet verbetering poortwachter verminderen. Rapportageverplichtingen moeten worden beperkt en onzekerheden over loonsancties worden weggenomen. Tegelijkertijd wil het kabinet meer ruimte bieden voor maatwerk en direct contact tussen werkgever en werknemer tijdens het re-integratietraject.

Ontslagrecht: menselijke maat en transitievergoeding

In het ontslagrecht wil het kabinet meer ruimte creëren voor maatwerk en de menselijke maat. Bij toepassing van het afspiegelingsbeginsel moet meer rekening kunnen worden gehouden met persoonlijke omstandigheden van werknemers. Ook het concurrentiebeding wordt gemoderniseerd, zodat werknemers gemakkelijker van baan kunnen wisselen.

Een ingrijpende maatregel is het voornemen om de compensatieregeling voor de transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid volledig af te schaffen. Volgens de budgettaire bijlage is dit beoogd per 1 januari 2028 en zal dit gelden voor alle werkgevers. Het coalitieakkoord gaat daarmee verder dan het wetsvoorstel dat nu voorligt bij de Tweede Kamer en dat per 1 juli 2026 in werking moet treden. Dat wetsvoorstel ziet enkel op de afschaffing van de compensatie voor grote werkgevers. 

Daarnaast wordt de transitievergoeding herijkt. De vergoeding moet nadrukkelijker worden ingezet voor de overgang van werk naar werk en wordt gekoppeld aan de infrastructuur voor Leven Lang Ontwikkelen. Werkgevers die aantoonbaar investeren in scholing, omscholing of re-integratie kunnen mogelijk een lagere of geen transitievergoeding verschuldigd zijn.

Arbeidsvoorwaarden en combinatie werk en privé

Het kabinet wil de werkkostenregeling vereenvoudigen en werkgevers meer ruimte geven om werknemers te ondersteunen bij het aflossen van studieschulden.

Cao’s blijven een belangrijke pijler van het arbeidsvoorwaardenbeleid, maar de regeldruk moet omlaag en er moet meer ruimte komen voor maatwerk en innovatie, onder meer via dispensatiemogelijkheden.

Daarnaast wordt ingezet op het tegengaan van arbeidsmarktdiscriminatie. Het verlofstelsel wordt vereenvoudigd, met het SER-advies Balans in maatschappelijk verlof als uitgangspunt. Ook zet het kabinet in op het voortzetten van vrijwel gratis kinderopvang voor werkende ouders.

Conclusie 

Het coalitieakkoord bevat ingrijpende plannen voor het arbeidsrecht en de sociale zekerheid. De voorgenomen wijzigingen raken onder meer de WW, WIA, loondoorbetaling bij ziekte en het ontslagrecht.

Hoewel veel maatregelen nog nader moeten worden uitgewerkt, is duidelijk dat de komende jaren belangrijke veranderingen te verwachten zijn voor werkgevers en werknemers. Wij volgen de ontwikkelingen en houden je via onze nieuwsbrief op de hoogte.