Elmar Staffler was decennia werkzaam als Duitse rechter bij de Amts- und Landgericht in Duisburg (een lokale en regionale rechtbank in het Ruhrgebied). In zijn professionele loopbaan als lid van de grote strafkamer en de civiele kamer kwam hij ook in aanraking met grensoverschrijdende zaken.
We vroegen de inmiddels gepensioneerde rechter naar zijn ervaringen en kregen een aantal interessante inzichten voor Nederlanders vanuit het perspectief van een Duitse rechter.
Speciale kenmerken van Duits-Nederlandse zaken vanuit het perspectief van een Duitse rechter
Door zijn carrière, die werd gekenmerkt door een verscheidenheid aan functies en activiteiten, onder andere als strafrechter, civiele rechter, familierechter, rechter in zorgzaken en voogdijrechter bij het kantongerecht en Amtsgericht van Duisburg, heeft Elmar Staffler een enorme schat aan ervaring opgedaan en heeft hij ook een aantal speciale kenmerken en verschillen tussen Duitse en Nederlandse gerechtelijke procedures kunnen identificeren. In Duits-Nederlandse strafzaken is het bijvoorbeeld gebruikelijk dat de Nederlandse ambassade protest aantekent als de verdachte na zes maanden hechtenis nog niet in staat van beschuldiging is gesteld.
Van Nederlandse zakenmensen heeft hij geleerd dat zij moeite hebben met de rechterlijke toetsing van de algemene voorwaarden van de contracten die tussen de partijen zijn overeengekomen. Voor hen is het principe van "pacta sunt servanda" belangrijker. Als voorbeeld noemt hij huurovereenkomsten, die regelmatig door de rechter worden "vernietigd".
Het verloop van een Duits-Nederlandse rechtszaak in de praktijk
Hoe werkt een Duits-Nederlandse rechtszaak eigenlijk in de praktijk? Bij een rechtszaak in Duitsland worden alle pleidooien en de gehele mondelinge behandeling volledig in het Nederlands vertaald. Op deze manier kan de taalbarrière volledig worden overwonnen en kan er aan beide kanten een uniform begrip worden bereikt.
Uiteraard zijn er ook een aantal (rechts-)culturele verschillen tussen Duitsland en Nederland. Aangezien het in Duitsland niet ongebruikelijk is om een rechtsbijstandverzekering af te sluiten en er de mogelijkheid van rechtsbijstand bestaat, is heer Staffler van mening dat Duitsers over het algemeen zeer bereid zijn om te procederen. Bovendien heeft hij in zijn werk als rechter herhaaldelijk gemerkt dat Duitsers weinig of geen informatie hebben over de exacte juridische situatie bij het afsluiten van contracten, wat vaak heeft geleid - en nog steeds leidt - tot rechtszaken op basis van meningsverschillen.
Invloed van Europese rechtsnormen op beslissingen in Duits-Nederlandse zaken
Europese rechtsnormen hebben ook een enorme invloed op Duits-Nederlandse zaken. Dit geldt niet alleen voor het burgerlijk recht, maar ook voor het strafrecht. Duitsland heeft de Europese Unie internationaalrechtelijk gelegitimeerd om voor Duitsland in beperkte mate regels te maken die direct van invloed zijn op het Duitse recht. In de afgelopen jaren heeft er een toenemende verschuiving in bevoegdheden plaatsgevonden doordat de Europese Unie overeenkomstige verordeningen heeft uitgevaardigd. Dit betekent dat het nationale recht in de meeste gevallen niet langer los kan worden gezien van de Europese rechtsnormen.
Advies over procesvoering en zakelijke activiteiten in Duitsland van een Duitse rechter
Volgens heer Staffler geldt het principe van ‘guter Rat ist teuer’ ook voor Duits-Nederlandse gerechtelijke procedures. Volgens hem moeten Nederlanders voor Duitse gerechtelijke procedures altijd een gekwalificeerde advocaat raadplegen, omdat een slechte advocaat verstrekkende gevolgen kan hebben. Een goede advocaat voor internationale zaken kenmerkt zich onder andere door bekend te zijn met verschillen tussen het Duitse en Nederlandse recht. Volgens Staffler maakt dit de gesprekken met cliënten veel gemakkelijker, omdat er anders een risico bestaat op ‘verborgen tegenspraak’.
Ook Nederlandse ondernemers raadt hij aan om gekwalificeerd juridisch advies in te winnen en adviesovereenkomsten af te sluiten. Aangezien in Duitsland in principe het oraliteitsbeginsel geldt, dat bepaalt dat alleen datgene, wat tijdens de rechtszitting mondeling met verwijzing naar de schriftelijke stukken is voorgedragen, mag worden meegewogen in de besluitvorming (artikel 261), adviseert hij iedere partij om voorbereid te zijn op een rechtszaak in Duitsland. Een schriftelijk proces is de uitzondering: § 128 II ZPO. De mondelinge behandeling biedt de partijen de mogelijkheid om in elkaars aanwezigheid hun standpunten en tegenargumenten direct te bespreken. Omdat de procedures en bewijsvoering in het civiel- en strafrecht zeer procedureel zijn, is het raadzaam om altijd een advocaat in te schakelen om te voorkomen dat de zaak door procedurefouten verloren gaat. Daarom zijn er in het Duitse recht bepalingen die voor bepaalde procedures en rechtbanken verplicht stellen dat een advocaat wordt ingeschakeld.
Nog een tip tot slot: Na een verkeersongeval heeft u bij een verdachtenverhoor het recht om te zwijgen. Maak gebruik van dit recht en geef pas een verklaring via uw advocaat nadat deze het dossier heeft ingezien.
Duitstalige advocaten in Nederland
Heeft u vragen over een Duits-Nederlandse juridische kwestie of bent u op zoek naar hoogwaardig juridisch advies? Als een van de grootste Duits-Nederlandse advocatenkantoren zijn wij bij Damsté Advocaten - Rechtsanwälte - Notare gespecialiseerd in grensoverschrijdende zaken. Wij adviseren onze cliënten uit Nederland over Nederlands, Duits en internationaal recht. Onze Duitse Rechtsanwälte (advocaten) zijn bevoegd om in Duitsland het beroep van advocaat uit te oefenen, zodat zij u in uw juridische zaken in Duitsland optimaal kunnen vertegenwoordigen. Wij kunnen u dus als een Duits advocatenkantoor adviseren over Duits en Nederlands recht en procederen in zowel Duitsland als Nederland.
Neem gerust contact op met onze advocaat, mevrouw Irith Hoffmann, via [email protected] of +31 630 5384 68.