Een buitenlands vonnis uitvoeren in Nederland: zo werkt het
Stel: een rechter in Duitsland, Frankrijk of de Verenigde Staten heeft vonnis gewezen in uw voordeel. Maar uw wederpartij heeft bezittingen in Nederland. Hoe zorgt u ervoor dat u dat buitenlandse vonnis ook daadwerkelijk in Nederland ten uitvoer kunt leggen? Het antwoord hangt sterk af van het land waar het vonnis vandaan komt.
Binnen de EU: erkenning werkt grotendeels automatisch
Voor vonnissen die zijn gewezen binnen de Europese Unie geldt een gunstig regime. Op grond van de Brussel I bis-verordening (ook wel EEX-verordening of Verordening (EU) nr. 1215/2012) worden civiele en handelsvonnissen van EU-rechters in beginsel automatisch erkend in alle andere lidstaten. Een afzonderlijke erkenningsprocedure is niet vereist (uitgezonderd zeer oude vonnissen).
De tenuitvoerlegging is eveneens sterk vereenvoudigd. U heeft geen voorafgaand verlof van de Nederlandse rechter meer nodig. U legt het buitenlandse vonnis voor aan de deurwaarder, samen met een door de rechter van oorsprong afgegeven certificaat (het zogenaamde Artikel 53-certificaat), en de tenuitvoerlegging kan beginnen. De wederpartij kan daarna nog wel bezwaar maken bij de Nederlandse rechter, maar dat schort de tenuitvoerlegging niet automatisch op.
Er zijn wel grenzen. De automatische erkenning geldt niet voor belastingzaken, douanezaken, bestuursrechtelijke zaken en niet voor arbitrale vonnissen. Ook kan erkenning worden geweigerd als zij kennelijk in strijd is met de openbare orde, als de verweerder niet behoorlijk is opgeroepen, of als het vonnis onverenigbaar is met een eerder Nederlands vonnis.
Buiten de EU: de exequaturprocedure
Voor vonnissen van buiten de EU (denk aan de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk (na Brexit), Zwitserland of landen in Azië) ligt het ingewikkelder. Nederland kent geen algemene wet die automatische erkenning van alle buitenlandse vonnissen regelt.
De eerste stap is nagaan of er een verdrag van toepassing is. Nederland is partij bij diverse bilaterale verdragen die wederzijdse erkenning regelen. Daarnaast bestaat het Haags Vonnisverdrag van 2019, dat erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen tussen de verdragsstaten faciliteert — al is de kring van deelnemende staten vooralsnog beperkt.
Exequatur procedure
Ontbreekt een toepasselijk verdrag, dan is de weg naar tenuitvoerlegging in Nederland via de zogenoemde exequaturprocedure. Dit is een gerechtelijke procedure bij de Nederlandse rechter, waarbij u verzoekt om een verlof tot tenuitvoerlegging. De rechter toetst het buitenlandse vonnis aan een aantal criteria: is de buitenlandse rechter bevoegd geweest? Is de procedure eerlijk verlopen? Is het vonnis definitief en uitvoerbaar? En is erkenning niet in strijd met de Nederlandse openbare orde?
De Nederlandse rechter herbeoordeelt de zaak inhoudelijk in principe niet. De toets is formeel van aard. Slaagt u, dan ontvangt u een exequatur (een rechterlijk verlof) waarna de deurwaarder het vonnis in Nederland kan executeren als ware het een Nederlands vonnis.
Praktische aandachtspunten
De route die u moet bewandelen, verschilt dus wezenlijk per situatie. Binnen de EU is de procedure snel en relatief eenvoudig. Buiten de EU vergt het meer tijd, kosten en onzekerheid, zeker als er geen verdrag van toepassing is. Het loont daarom om bij het sluiten van internationale contracten al na te denken over forumkeuze en rechtskeuze, zodat u later weet waar u aan toe bent als een geschil escaleert.
Heeft u te maken met een buitenlands vonnis en wilt u weten welke route in uw situatie de meeste kans van slagen biedt? Neem contact op met een van de specialisten van Damsté.
Heb je een vraag? Stel die dan gerust. Wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.