Duurovereenkomst voor onbepaalde tijd opzeggen? Zo doe je het en zo stel je een waterdicht opzegbeding op

Wat is een duurovereenkomst?

Een duurovereenkomst verplicht één of beide partijen tot opeenvolgende of voortdurende prestaties. Bekende voorbeelden zijn de distributieovereenkomst, de franchiseovereenkomst, de kredietovereenkomst, de huurovereenkomst en de arbeidsovereenkomst. Bij de vraag of en hoe een duurovereenkomst kan worden opgezegd, wordt onderscheid gemaakt tussen de duurovereenkomst voor bepaalde tijd en de duurovereenkomst voor onbepaalde tijd. In deze blog beperk ik mij tot de opzegging van de duurovereenkomst voor onbepaalde tijd.

Opzegging van een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd

Hoewel de wet geen algemene regeling kent voor de opzegging van duurovereenkomsten voor onbepaalde tijd, heeft de Hoge Raad in de loop der jaren een aantal richtinggevende criteria ontwikkeld.

Volgens het arrest Gemeente de Ronde Venen/SNU en Stedin is een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd in principe opzegbaar. Op deze hoofdregel bestaan twee uitzonderingen.

In de eerste plaats kunnen partijen overeenkomen dat de duurovereenkomst niet opzegbaar is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een onderhouds- en beheerovereenkomst tussen een bedrijf en een vastgoedontwikkelaar voor het beheer van een woningencomplex. In het contract staat dat de overeenkomst voor onbepaalde tijd geldt, maar dat deze gedurende de eerste 15 jaar niet kan worden opgezegd. Dit is een voorbeeld waarbij partijen uitdrukkelijk zijn overeengekomen dat de overeenkomst gedurende een bepaalde periode niet kan worden opgezegd.

In de tweede plaats kan opzegging van een duurovereenkomst vanwege de redelijkheid en billijkheid slechts onder bepaalde voorwaarden mogelijk zijn. Afhankelijk van de aard en inhoud van de overeenkomst en de verdere omstandigheden van het geval, kan dit betekenen dat opzegging slechts mogelijk is indien:

• een voldoende zwaarwegende grondslag bestaat; en/of
• een redelijke opzegtermijn in acht wordt genomen; en/of
• een aanbod tot (schade)vergoeding wordt gedaan.

Een voorbeeld hiervan is een jarenlange ICT-beheerovereenkomst tussen een gemeente en een kleine softwareleverancier. De leverancier heeft op basis van de overeenkomst aanzienlijke maatwerkoplossingen ontwikkeld en heeft daarvoor forse investeringen gedaan. De gemeente wil de overeenkomst opzeggen, maar geeft hier geen gegronde reden voor en biedt ook geen vergoeding voor de ongedekte ontwikkelingskosten aan. In dat geval is de duurovereenkomstopzegging niet in overeenstemming met de redelijkheid en billijkheid.

Wanneer is schadevergoeding verschuldigd bij opzegging?

Als een partij door de opzegging van de duurovereenkomst nadeel lijdt dat zij redelijkerwijs niet hoefde te voorzien of te aanvaarden, kan de andere partij een (schade)vergoeding verschuldigd zijn. Denk aan een distributeur die jarenlang heeft geïnvesteerd op basis van de overeenkomst en bij abrupte opzegging met ongedekte kosten blijft zitten. Ontbreekt een voldoende zwaarwegende grond, of is de opzegtermijn te kort, dan ligt een verplichting tot (schade)vergoeding al snel op de loer bij een duurovereenkomstopzegging.

Zo formuleer je een waterdicht opzegbeding

Bij het aangaan van een duurovereenkomst is het verstandig om altijd een opzegbeding op te nemen. Een opzegbeding schept vooraf duidelijkheid over de opzegtermijn, de eventueel opzeggronden en de gevolgen daarvan, bovendien voorkomt je daarmee kostbare juridische procedures.

Tijdens het opstellen van een opzegbeding moet je rekening houden met twee factoren. Ten eerste de bedoeling van partijen: zijn partijen bereid de overeenkomst op elk moment opzegbaar te stellen, of zijn er omstandigheden waaronder opzegging juist is uitgesloten? Ten tweede de redelijkheid en billijkheid: zelfs als partijen een opzegtermijn of opzeggingsgrond overeenkomen, moet het beding de toets van de redelijkheid en billijkheid kunnen doorstaan. Een te korte opzegtermijn of een onredelijke opzeggingsgrond kan er toe leiden dat het beding niet het beschermingsniveau biedt dat partijen voor ogen hadden bij een duurovereenkomst opzeggen.

Heb je hulp nodig bij het opzeggen of opstellen van een duurovereenkomst?

Heb je hulp nodig bij het opzeggen van een duurovereenkomst, of wil je bij het sluiten van een duurovereenkomst duidelijke afspraken vastleggen? De handelsrechtspecialisten van Damsté adviseren je graag over de risico’s en mogelijkheden. Neem contact op met Joost Schröder via [email protected], wij denken graag met je mee.