Duitse rechtsvormen

Voor de oprichting van een onderneming zijn in Duitsland verschillende rechtsvormen beschikbaar die zijn vastgelegd in het Duitse handels- en vennootschapsrecht. In principe kan men een onderscheid maken tussen eenmanszaken, personenvennootschappen en kapitaalvennootschappen. Bij de keuze van de rechtsvorm moeten naast de individuele behoeftes ook de economische en (fiscale) juridische gevolgen in overweging worden genomen.

Hieronder volgt een overzicht van de verschillende rechtsvormen in Duitsland.

Bedrijf oprichten in Duitsland

In het kader van de toenemende globalisering kan bedrijfsuitbreiding over de grens leiden tot toegang tot nieuwe markten en klanten. Voor een Nederlandse ondernemer kan het zinvol zijn een bedrijf in Duitsland te beginnen, niet in de laatste plaats vanwege de bilaterale relaties tussen Duitsland en Nederland. Volgens voorlopige cijfers van het Statistische Bundesamt voor 2024 is Nederland met een handelsvolume van 215 miljard euro in het afgelopen jaar de belangrijkste handelspartner van Duitsland binnen Europa. Omgekeerd was Duitsland in 2022, evenals in voorgaande jaren, ook de belangrijkste handelspartner van Nederland met een handelsvolume van 227 miljard euro.

Voordelen bedrijf in Duitsland

Het oprichten van een Duits bedrijf of de uitbreiding naar Duitsland biedt verschillende voordelen. Duitsland is een van de grootste economische machten in Europa en beschikt vanwege zijn grote consumentenmarkt over een hoge koopkracht. De geografische ligging van het land maakt het betreden van de Europese markt makkelijker, aangezien Duitsland aan negen landen grenst.

Duitse ondernemingsvormen

De Duitse ondernemingsvormen kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld:

1. Eenmanszaken
2. Personenvennootschappen, en
3. Kapitaalvennootschappen.

Twee belangrijke verschillen tussen kapitaalvennootschappen en personenvennootschappen zijn dat kapitaalvennootschappen als rechtspersoon juridisch zelfstandig zijn, terwijl bij personenvennootschappen een natuurlijke persoon als vennoot optreedt, wat betekent dat ze geen juridische zelfstandigheid hebben. Bovendien is de aansprakelijkheid bij kapitaalvennootschappen beperkt tot het vennootschapsvermogen, terwijl bij personenvennootschappen de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn met hun persoonlijke vermogen.

Duitse ondernemingsvormen

Hieronder gaan we in om enkele Duitse ondernemingsvormingen. 

Einzelunternehmen

De eenmanszaak, ofwel Einzelunternehmen in het Duits, is de eenvoudigste Duitse ondernemingsvorm die automatisch ontstaat zodra iemand in Duitsland een onderneming start. Er is geen startkapitaal of notariële akte nodig om deze onderneming op te richten. Deze vorm wordt daarom vooral gekozen door eenmanszaken, freelancers en kleine ondernemers. De ondernemer is echter onbeperkt aansprakelijk met zijn privévermogen. De verschuldigde belastingen omvatten de ondernemingsbelasting, omzetbelasting en inkomstenbelasting. Laat de ondernemer zich inschrijven in het Handelsregister – hetzij vrijwillig, hetzij omdat dit op grond van de aard en omvang van zijn bedrijfsactiviteiten vereist is – dan moet hij de bedrijfsnaam aanvullen met de toevoeging 'eingetragener Kaufmann' of 'eingetragene Kauffrau', respectievelijk 'e. K.', 'e. Kfm' of 'e. Kfr'.

Gesellschaft bürgerlichen Rechts (GbR)

De Gesellschaft bürgerlichen Rechts (kort: Gbr) is vergelijkbaar met de vennootschap onder firma en is de eenvoudigste vorm van de personenvennootschap. Voor de oprichting moeten twee partners een samenwerking aangaan waarbij ze een gemeenschappelijk doel nastreven dat in het vennootschapscontract wordt vastgelegd. Het oprichtingsproces is eenvoudig en goedkoop; het vennootschapscontract hoeft niet notarieel te worden vastgelegd en er is geen startkapitaal vereist. De partners zijn onbeperkt aansprakelijk voor de verplichtingen van de GbR. De verschuldigde belastingen omvatten de ondernemingsbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting.

Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH)

De Duitse Gesellschaft mit beschränkter Haftung (kort: GmbH) kan vergeleken worden met de Nederlandse B.V. De GmbH is een van de populairste rechtsvormen van Duitse bedrijven. Het oprichtingsproces is echter aanzienlijk tijdrovender en duurder in vergelijking met de bovengenoemde ondernemingsvormen. De oprichting kan door één of meerdere vennoten geschieden en vereist een notarieel vastgelegd vennootschapscontract, evenals een startkapitaal van minimaal 25.000 euro. De GmbH komt tot stand op het moment van inschrijving in het handelsregister. Een groot voordeel van de GmbH is de beperking van de aansprakelijkheid van de vennoten tot hun ingebrachte kapitaal - privévermogen is dus in principe uitgesloten. De verschuldigde belastingen omvatten de ondernemingsbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting.

Unternehmergesellschaft (UG)

De Duitse Unternehmergesellschaft (kort: UG) is een bijzondere vorm van de GmbH en dus ook vergelijkbaar met de B.V. in Nederland. De UG is ook een kapitaalvennootschap. Terwijl het nog wel alle voordelen van de GmbH heeft, is de oprichting mogelijk met een startkapitaal van slechts 1 euro. De daadwerkelijke hoogte van het startkapitaal wordt bepaald aan de hand van de geplande bedrijfsactiviteiten. Het oprichtingsproces is net zo intensief als dat van een GmbH en vereist eveneens een notarieel vastgelegd vennootschapscontract. Ook hier zijn de partners in principe niet persoonlijk aansprakelijk en is de aansprakelijkheid van de UG beperkt tot het vennootschapsvermogen. Jaarlijks moet echter minimaal 25% van de jaarwinst als kapitaalreserve vastgelegd worden. De verschuldigde belastingen omvatten de ondernemingsbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting.

Aktiengesellschaft (AG)

De Aktiengesellschaft (kort: AG) is ook een kapitaalvennootschap en kan door één of meerdere partners worden opgericht. Het is vergelijkbaar met de Nederlandse naamloze vennootschap. Voor de oprichting is een startkapitaal van minimaal 50.000 euro vereist dat in aandelen (Aktien) is verdeeld, alsmede een notarieel vastgelegd vennootschapscontract. Volgens het Aktiengesetz vereist een AG bovendien drie organen: de raad van bestuur, aan wie de directie verantwoording moet afleggen, de raad van commissarissen die uit minimaal drie leden bestaat en toezicht houdt op de raad van bestuur, en de algemene vergadering waar naast de leden van de raad van bestuur en de raad van commissarissen ook de aandeelhouders deelnemen en over belangrijke beslissingen stemmen. De AG komt door de inschrijving in het handelsregister tot stand. De aansprakelijkheid is ook hier beperkt tot het vennootschapsvermogen van de AG. De verschuldigde belastingen omvatten de ondernemingsbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting.

GmbH & Co. KG

De GmbH & Co. KG is een bijzondere vorm van de Kommanditgesellschaft (in Nederland: commanditaire vennootschap) en behoort tot de personenvennootschappen. Terwijl bij de KG (bestaande uit minimaal twee partners: commanditaire vennoot en beherende vennoot) de beherende vennoot volledig aansprakelijk is en alleen de aansprakelijkheid van de commanditaire vennoot is beperkt tot zijn inbreng, is bij de GmbH & Co. KG de beherende vennoot geen natuurlijke persoon, maar een GmbH die ook alleen met haar vennootschapsvermogen aansprakelijk is. Dit betekent dat er in tegenstelling tot de KG eigenlijk alleen beperkt aansprakelijke partners zijn. In de praktijk is deze beperking van aansprakelijkheid echter vaak slechts theoretisch van aard, omdat banken bij de kredietverstrekking privézekerheden van de partners zullen verlangen.

Vestiging oprichten in Duitsland

Als jij als Nederlands bedrijf wilt uitbreiden naar Duitsland, is er de mogelijkheid om een dochteronderneming, een filiaal of een vaste inrichting (in het Duits resp. 1. Tochtergesellschaft, 2. Zweigniederlassung en 3. Betriebsstätte) op te richten.

Tochtergesellschaft

Dit is een dochteronderneming, een juridisch zelfstandige onderneming waarin de moedermaatschappij een meerderheidsbelang heeft. De dochteronderneming heeft een eigen rechtspersoonlijkheid en is een onderneming naar Duits recht waarvan de oprichting afhankelijk is van de gekozen ondernemingsvorm.

Zweigniederlassung

Hierbij gaat het om een filiaal - een zelfstandige vestiging als onderdeel van een geheel bedrijf. Het is geen juridisch zelfstandige onderneming en heeft dus geen eigen rechtspersoonlijkheid en valt onder het recht van de buitenlandse hoofdvestiging. De oprichting vindt plaats door de uitvoering van zakelijke handelingen door het filiaal en een ruimtelijke en personele zelfstandigheid. In Duitsland zijn bovendien een bedrijfsregistratiecertificaat en een inschrijving in het handelsregister naar Duits recht noodzakelijk.

Betriebsstätte

Daarmee wordt een vaste inrichting bedoeld, een niet-zelfstandige vestiging of filiaal van het gehele bedrijf dat als zakelijk adres is ingericht maar afhankelijk is van het in het buitenland gevestigde hoofdkantoor. Er mag geen afwijkende bedrijfsnaam worden gevoerd. Een inschrijving in het handelsregister is hiervoor niet vereist, maar wel een bedrijfsregistratie.

De belangrijkste termen in een overzicht

Hier zijn voor de duidelijkheid nog een keer alle bovengenoemde Duitse ondernemingsvormen in een overzicht geplaatst met links de Duitse rechtsvorm en rechts het best vergelijkbare Nederlandse equivalent.

Zijn er nadelen aan het oprichten van een bedrijf in Duitsland?

Naast de vele voordelen zijn er ook enkele nadelen verbonden aan het oprichten van een bedrijf in Duitsland.

• Het complexe Duitse belastingrecht kan voor buitenlandse ondernemers een uitdaging zijn.
• Afhankelijk van de rechtsvorm gelden verschillende wettelijke vereisten, waarvan niet-naleving juridische gevolgen kan hebben (jaarrekening, financiële administratie, belastingen).
• Het Duitse arbeidsrecht is zeer beschermend t.o.v. werknemers, wat extra verplichtingen voor de werkgever met zich brengt.

Damsté beschikt over uitgebreid expertise in het Duitse rechtssysteem en kan jou helpen deze uitdagingen succesvol aan te gaan. Onze ervaren advocaten begeleiden jou door het hele proces van oprichting zodat alles volgens de wet verloopt en je bedrijf succesvol van start gaat. Dankzij onze kennis en ervaring kunnen we potentiële valkuilen identificeren en vermijden, zodat jij je volledig kunt richten op de groei van je bedrijf.

Advocaat ondernemingsrecht in Duitsland

Denk jij erover om naar Duitsland uit te breiden of een bedrijf te beginnen in Duitsland? Vraag jij je af welke rechtsvorm het meest geschikt is voor jou? Bij Damsté staan wij je graag bij met onze expertise in het Duitse vennootschapsrecht. Neem gerust contact op met onze advocaat voor ondernemingsrecht in Duitsland per e-mail of telefonisch.

Contact opnemen

Heb je vragen over het oprichten van een bedrijf in Duitsland? Wil je advies over de verschillende Duitse rechtsvormen? Neem gerust contact op met onze Duitse advocaat voor ondernemingsrecht, Markus Sporleder via [email protected] of +31 (0) 6 82  06 97 38.

Contact opnemen