Duits personen- en familierecht

Echtscheiding (Ehescheidung)

De Duitse term hiervoor is de Ehescheidung. Bijzonder is dat het Duitse recht de afloop van een zogeheten Trennungsjahr vereist voordat de scheiding bij de rechter kan worden aangevraagd. Dat wil zeggen dat de echtelieden normaliter één jaar na uit elkaar gaan (Trennung) moeten wachten tot de scheidingsprocedure kan worden opgestart.

Partneralimentatie (Ehegattenunterhalt)

In Duitsland wordt een onderscheid gemaakt tussen de alimentatie tot aan de scheiding (Trennungsunterhalt) en de alimentatie na scheiding (Nachscheidungsunterhalt).

Kinderalimentatie (Kindesunterhalt)

In Duitsland wordt kinderalimentatie sinds jaar en dag forfaitair vastgesteld. Kindesunterhalt wordt in de praktijk met behulp van gestandaardiseerde tabellen (Düsseldorfer Tabelle) en richtlijnen (Unterhaltsrichtlinien) in de praktijk vastgesteld. Het leidend criterium daarbij is de draagkracht (Leistungsfähigkeit) van de onderhoudsplichtige.

De wettelijke bepalingen omtrent kinderalimentatie zijn in Duitsland te vinden in § 1601 – 1615 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch). Het Duitse recht maakt onderscheid tussen het feit of een kind al dan niet meerderjarig is. Het Duitse recht kent een verlengde onderhoudsplicht voor meerderjarige kinderen die nog naar school gaan en “thuiswonend” zijn en voor meerderjarigen die een beroepsopleiding of studie volgen. Aan deze verlengde onderhoudsplicht is in principe geen maximumleeftijd verbonden. De verplichting geldt slechts zolang de meerderjarige zijn (eerste) beroepsopleiding/studie volgt en niet of niet voldoende in eigen onderhoud kan voorzien.

Ouderschap en omgang (Elterliche Sorge und Umgang)

Ouderlijk gezag (elterliche Sorge) wordt in de Duitse wet gedefinieerd in § 1626 lid 1 BGB. Het omvat de plicht en het recht van ouders om voor hun minderjarige kind te zorgen. Ouderlijk gezag bestaat uit persoonlijk gezag en gezag over het vermogen van het kind. In elk geval gaat het in de eerste plaats om het nemen van beslissingen voor het kind, het beschermen en afdwingen van hun rechten en het vertegenwoordigen van het kind.

Ongeacht wie het gezag heeft, hebben ouders ook in Duitsland het recht en de plicht om contact met hun kind te hebben. Net als het gezagsrecht wordt het omgangsrecht beschermd door de Duitse grondrechten (Grundgesetz). Het dient om de ouder-kindrelatie in stand te houden en heeft voornamelijk betrekking op de daadwerkelijke aanwezigheid van een ouder bij het kind. Het soort contact en de omvang ervan zijn niet bij wet geregeld. Het staat de ouders vrij om het contact te organiseren en hier samen over te beslissen in het belang van hun kind. Ze kunnen hierbij ook advies vragen aan Duitse Bureau Jeugdzorg (Jugendamt). Bij een geschil kan de bevoegde familierechtbank de omvang en de organisatie van het omgangsrecht regelen.

Huwelijksgoederenrecht (Güterrecht)

Het Duitse wettelijke stelsel is de Zugewinngemeinschaft. Is er dus geen sprake van huwelijkse voorwaarden (Ehevertrag), is dit het wettelijke stelsel voor het Güterrecht. Anders dan het woord doet vermoeden, is uitgangspunt echter juist geen gemeenschap, maar het tegenovergestelde. Bij scheiding komt de Zugewinnausgleich aan te pas. De vermogens van beide echtgenoten worden vergeleken aan het begin en aan het einde van het huwelijksvermogensstelsel. De echtgenoot die tijdens het huwelijk meer vermogen heeft verworven dan de andere echtgenoot, moet in beginsel de helft van het verschil in vermogen verevenen.

Pensioen bij scheiding

Het is belangrijk te weten dat de Duitse scheidingsrechter ambtshalve het onderwerp van de verevening pensioenrechten bij scheiding (Versorgungsausgleich) regelt. De belangrijkste regelingen zijn te vinden in de Versorgungsausgleichsgesetz (VersAusglG).

Naam/Naamswijziging

Iemands naam is een grondwettelijk beschermd persoonlijk recht. Het bestaat uit een voor- en achternaam (Vorname und Nachname) en dient om een persoon te onderscheiden en te identificeren van andere mensen, onder meer bij juridische vraagstukken.

Samenwonenden (nichteheliche Lebensgemeinschaft)

Als twee mensen alleen samenwonen zonder getrouwd te zijn, wordt deze relatie in Duitsland "nichteheliche Lebensgemeinschaft”, "eheähnliche Gemeinschaft” of "wilde Ehe" genoemd.

De bepalingen voor gehuwden zijn niet van toepassing op partnerschappen buiten het huwelijk. Daarom is er geen wederzijdse wettelijke onderhoudsplicht zonder gezamenlijke kinderen, geen recht op noodvertegenwoordiging in gezondheidskwesties, geen recht op gezamenlijk gebruik van de woning en inboedel van de partner, geen verevening van winsten, geen verevening van pensioenen, geen wettelijk erfrecht, geen recht op bepaalde sociale uitkeringen zoals nabestaandenuitkeringen van de wettelijke pensioenverzekering of opname in de gezinsverzekering van de wettelijke ziektekostenverzekering, geen recht op nabestaandenuitkeringen op grond van het ambtenarenrecht.

Het staat samenwoners echter vrij om hun verbintenisrechtelijke, vermogensrechtelijke en erfrechtelijke relatie op juridisch bindende wijze te regelen door middel van een partnerschapsovereenkomst en/of testament.

Onze Duitse familierechtadvocaat Doris Klüsener is als Fachanwältin für Familienrecht gespecialiseerd in het Duitse personen- en familierecht.

Contact opnemen