IE-recht vs IT-recht: wat zijn de belangrijkste verschillen?

Wat is het IE-recht?

IE-recht, oftewel Intellectueel Eigendomsrecht, beschermt immateriële creaties en investeringen. Denk daarbij aan merken, handelsnamen, ontwerpen, auteursrechten en octrooien. Het doel van het IE-recht is om bedrijven en makers de mogelijkheid te geven hun creativiteit, innovatie en/of reputatie te beschermen tegen ongeoorloofd gebruik door derden. 

Deze rechten zijn voor veel ondernemingen een belangrijk onderdeel van de waarde van hun bedrijf. Een sterk merk, een innovatieve technische ontwikkeling of unieke software kan immers een belangrijk concurrentievoordeel opleveren. 

Wat valt onder het IE-recht? 

Het IE-recht omvat verschillende beschermingsvormen, waaronder: 

• Merkrecht: bescherming van een merknaam, logo of slogan

• Auteursrecht: bescherming van creatieve werken, zoals teksten, afbeeldingen, video’s en software

• Modelrecht: bescherming van het uiterlijk van een product

• Octrooirecht: bescherming van technische uitvindingen

• Handelsnaamrecht: bescherming van de naam waaronder een onderneming actief is 

Afhankelijk van de situatie kan een product of dienst ook door meerdere IE-rechten tegelijk worden beschermd. 

Wat is IT recht?

Bij IT recht denken mensen vaak dat het een nieuw rechtsgebied is en dat het heel erg niche is. Beide vooronderstellingen zijn onjuist. IT recht ontstond ongeveer tegelijk met IT zelf, pakweg 60 jaar geleden. Logisch, want nieuwe technologie toepassen betekende destijds al een enorme potentiële verschuiving van bedrijfsrisico’s. Door bedrijfsprocessen te automatiseren werden menselijke fouten sterk gereduceerd. Tegelijk ontstond het risico dat àls het dan fout ging, dat ook geen probleem voor het betreffende bedrijf meer was, maar van de automatiseerder. Daarvan uitgaande, zouden de automatiseringsbedrijven een soort bedrijfsprocesverzekering worden. Dat was niet de bedoeling. Het voorkomen dat dat die verschuiving zou plaatsvinden, vereiste zorgvuldige contractuele regelingen. In het IT recht komen diverse rechtsgebieden samen, zoals contractenrecht, auteursrechtrecht en inmiddels nogal wat Europese wetgeving.

Wat valt onder het IT recht?

Oorspronkelijk was IT recht dus een feitelijk georiënteerde specialisatie, en minder een juridische specialisatie. Software auteursrecht (gebaseerd op een EU richtlijn) was lange tijd de belangrijkste juridische regelgeving met betrekking tot IT. In 2016 kwam daar de AVG bij, die grote invloed kreeg op de juridische verhoudingen in de IT sfeer. Recent is er een grote hoeveelheid nieuwe IT gerelateerde wetgeving bijgekomen. Ik noem de belangrijkste IT wetgeving, zonder hiermee uitputtend te zijn. Alles wat hieronder staat is Europees recht.

• De AVG, voor de bescherming van persoonsgegevens.

• De Data Act, die voorziet in het recht op data die soort producten gegenereerd wordt en voor vergemakkelijking van het veranderen van IT dienstverlener.

• DORA, dat een uitgebreid governance kader schept voor IT management in de financiële industrie.

• NIS2, Richtlijn rondom IT beveiliging voor kritische bedrijfstakken

• AI Act, wettelijk kader voor voornamelijk ‘hoog-risico’ gebruik van AI. Hoog risico is grofweg gezegd aan de orde als het de persoonlijke levenssfeer en rechten van personen mede-bepaalt.

• DGA: Data Governance Act - IT governance voor de publieke sector

• DSA: Digital Services Act – regulering van digitale diensten, met name social media en zoekmachines.

Deze regelingen hebben allemaal een eigen doel en een eigen benadering van de (rechts)personen die aan de regels moeten voldoen. Deze regelingen zijn weliswaar allemaal al van kracht, maar vaak nog niet goed geïmplementeerd. Dat betekent dat er nog veel werk verricht moet worden om aan alle regels te voldoen.

Tot slot

IT recht en IE recht hebben nauwelijks overlap. Zoals alles in het civiele recht, speelt het algemene contractenrecht in beiden een grote rol. Maar verder spelen de typische IE recht onderwerpen in de IT geen speciale rol en omgekeerd spelen de IT recht regelingen geen enkele rol in het IE recht.