‘Battle of forms’ onder het Weens Koopverdrag

Grensoverschrijdende koop en het Weens Koopverdrag

Als er sprake is van een grensoverschrijdende koop moet eerst worden beoordeeld of het Weens Koopverdrag van toepassing is. Kort samengevat is het Weens Koopverdrag van toepassing op een internationale koop van roerende zaken tussen twee professionele partijen (B2B). Deze partijen moeten ofwel zelf partij zijn bij het Weens Koopverdrag, of het recht van toepassing hebben verklaard van een land dat partij is bij dit verdrag. Als beide partijen in de contractuele fase naar haar algemene voorwaarden wijzen, is de eerste vraag of die algemene voorwaarden überhaupt van toepassing zijn. Als het antwoord hierop bevestigend luidt, is de tweede vraag welke set van algemene voorwaarden dan van toepassing is op de (grensoverschrijdende) koopovereenkomst. Beide vragen worden beantwoord door het Weens Koopverdrag.

Algemene voorwaarden onder het Weens Koopverdrag

Gelet op het bepaalde in de artikelen 14 en 18, in samenhang met de artikelen 8 en 9 van het Weens Koopverdrag, maken algemene voorwaarden deel uit van de koopovereenkomst als aan twee vereisten is voldaan. Partijen dienen bij het sluiten van de overeenkomst uitdrukkelijk of stilzwijgend met het incorporeren van die algemene voorwaarden in de overeenkomst in te stemmen én de wederpartij van de gebruiker van de algemene voorwaarden dient een redelijke gelegenheid te hebben gehad om van deze voorwaarden kennis te nemen.

Incorporatie van algemene voorwaarden

Als uit deze toets blijkt dat zowel de algemene voorwaarden van de kopende partij, als de algemene voorwaarden van de verkopende partij onderdeel uit maken van de overeenkomst, is het dus de vraag welke set van algemene voorwaarden geldt. De CISG Advisory Council, een internationale expertgroep op het gebied van het Weens Koopverdrag, gaat onder het Weens Koopverdrag uit van de 'knock out rule'. In aanbeveling 10 heeft de CISG Advisory Council kortgezegd besloten dat de algemene voorwaarden alleen gelden, wanneer de algemene voorwaarden inhoudelijk met elkaar overeenstemmen. Algemene voorwaarden die inhoudelijk van elkaar afwijken, maken geen onderdeel uit van de tussen partijen gesloten koopovereenkomst. Hiervoor geldt dus: 'knock out'.

Knock out rule en toepasselijk recht

In het geval dat de 'knock out rule' ervoor zorgt dat over bepaalde onderwerpen niets tussen partijen is geregeld, moeten partijen terugvallen op de inhoud van het Weens Koopverdrag. Voor zover de onderwerpen ook niet in  het Weens Koopverdrag zijn geregeld, moeten partijen terugvallen op het toepasselijke recht. Artikel 4 lid 1 sub a Rome I Verdrag (Verordening (EU) nr. 864/2007) bepaalt dat de overeenkomst tot koop van roerende lichamelijke zaken wordt beheerst door het recht van het land waar de verkoper zijn gewone verblijfplaats heeft. In het geval dat er sprake is van een conflictsituatie over een onderwerp dat niet is geregeld bij algemene voorwaarden, noch in de koopovereenkomst, noch in het Weens Koopverdrag, dan zal het toepasselijke recht uitsluitsel moeten bieden.

Casus: grensoverschrijdende koop van Nederlandse en Duitse partijen

In een recente casus bogen wij ons over een koopovereenkomst voor de aankoop van buizen die in warmtewisselaars worden geplaatst. De verkopende partij was gevestigd in Nederland. De kopende partij was gevestigd in Duitsland. De koper in Duitsland had de buizen nodig voor een groot project: de bouw van een warmtewisselaar bij een derde partij, één van haar klanten. Tijdens het plaatsen van de buizen in de warmtewisselaar bleek dat de buizen ondeugdelijk waren. Er zaten onder andere meerdere scheuren in de buizen. Door de tekortkoming in de nakoming van de koopovereenkomst leed de Duitse koper aanzienlijke schade. Allereerst moest de Duitse koper de fouten laten onderzoeken door een deskundige. Hier gingen hoge kosten mee gepaard. Ten tweede moesten de ondeugdelijke buizen stuk voor stuk door de Duitse koper worden verwijderd, en moest zij nieuwe deugdelijke buizen in de warmtewisselaar installeren. Ten slotte werd door de derde partij een enorme boete geëist van de Duitse koper, voor de te late oplevering van de warmtewisselaar.

Toepasselijkheid van algemene voorwaarden

Nu zowel de Duitse koper als de Nederlandse verkoper in de contracterende fase verwezen naar haar eigen algemene voorwaarden, rees de vraag welke set met algemene voorwaarden van toepassing was op de koopovereenkomst. Omdat er sprake was van een grensoverschrijdende koop van roerende zaken, tussen twee professionele partijen, die beide zijn aangesloten bij het verdrag, was het Weens Koopverdrag van toepassing. Aan de hand van het Weens Koopverdrag moest eerst worden bepaald of de algemene voorwaarden van één van beide partijen überhaupt van toepassing waren. Vervolgens moest aan de hand van de 'knock out rule' worden bepaald welke algemene voorwaarden van toepassing waren.

Toepasselijk recht bij conflicterende voorwaarden

Beide sets met algemene voorwaarden verschilden inhoudelijk op bijna alle punten, waaronder over uitsluiting van schadevergoeding. Op één punt kwamen de algemene voorwaarden inhoudelijk met elkaar overeen: beide partijen hadden in haar algemene voorwaarden de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag uitgesloten. Doordat de algemene voorwaarden op dit punt overeenstemden, was het Weens Koopverdrag dus niet van toepassing. De algemene voorwaarden over schadevergoeding kwamen inhoudelijk niet overeen, waardoor voor deze bepaling de 'knock out rule' gold. Het juridische vraagstuk over het recht op schadevergoeding, moest op grond van artikel 4 lid 1 sub a Rome I Verdrag worden bepaald door het toepasselijke Nederlandse recht.

Contact

Heb je vragen over algemene voorwaarden, of heb je een geschil met betrekking tot een (internationale) koopovereenkomst? Neem dan contact met ons (mr. I.K.M. Hoffmann en mr. L.E.M. Zanderink) op!

Door mr. L.E.M. Zanderink (werkzaam bij Damsté advocaten – notarissen)