De opkomst van dupe parfums: waar ligt de juridische grens?

De Auterswet en het arrest Lancôme /Kecofa 

De Auteurswet in Nederland biedt bescherming aan originele werken van letterkunde, wetenschap en kunst, mits deze een eigen oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijke stempel van de maker dragen. Hierbij kan worden gedacht aan boeken, schilderijen, foto’s, films en muziekwerken. Op grond van de Auteurswet mag alleen de maker of rechthebbende het werk kopiëren, verspreiden, publiceren of bewerken zonder voorafgaande toestemming. 

De vraag is of een geur kan worden aangemerkt als een ‘werk’ in de zin van de Auteurswet en zodoende bescherming geniet. De Hoge Raad heeft in het Lancôme /Kecofa arrest overwogen dat een geur als werk valt te  kwalificeren indien deze vatbaar is voor menselijke waarneming (ideeën op zichzelf vallen niet onder de Auteurswet). Daarnaast moet sprake zijn van een eigen oorspronkelijk karakter en dient de persoonlijke stempel van de maker in het werk terug te vinden te zijn.

Europese rechtspraak: Levola/Smilde

De mogelijkheid om geur auteursrechtelijk te beschermen is echter enigszins ingeperkt door het op 13 november 2018 gewezen arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Levola (maker van de dip Heksenkaas) tegen Smilde (maker van het vergelijkbare product Witte Wievenkaas).

In deze procedure stelde Levola dat Smilde inbreuk maakte op haar auteursrechten op de smaak van Heksenkaas door het product Witte Wievenkaas op de markt te brengen. Volgens het Hof is voor auteursrechtelijke bescherming vereist dat een werk een objectief identificeerbare uitdrukkingsvorm heeft. De identificatie van de smaak van een voedingsmiddel berust echter voornamelijk op de subjectieve smaakbeleving van de consument. Daarom kan een smaak niet als ‘werk’ worden gekwalificeerd en geniet zij geen bescherming onder het auteursrecht.

Hetzelfde kan worden gezegd over geur. Geur wordt immers door iedereen anders ervaren en het is technisch gezien niet mogelijk om eenduidig en objectief vast te stellen hoe iets ruikt. Bovendien kan eenzelfde geur telkens anders worden waargenomen, bijvoorbeeld door variaties in natuurlijke grondstoffen die in parfums worden gebruikt. Deze variaties kunnen ontstaan door verschillen in oogst. Ook het seizoen waarin een geur wordt gedragen, kan invloed hebben op de manier waarop zij wordt ervaren.

Inbreuk op het merkenrecht

Hoewel fabrikanten geuren kunnen produceren die vergelijkbaar ruiken met relatief gezien duurdere parfums, mogen zij deze niet daadwerkelijk als zodanig adverteren of in de vormgeving daarvan zo sterk laten overeenkomen dat bij consumenten verwarring kan ontstaan tussen de ‘dupe geur’ en het ‘origineel’. Ook mogen aanbieders volgens rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (L’Oréal/Bellure) van dupegeuren niet expliciet adverteren dat  hun geur hetzelfde ruikt als een duurder alternatief (door middel van vergelijkingslijsten). Op die manier zouden zij immers profiteren van de reputatie en goede naam die de oorspronkelijke producent in de loop der jaren heeft opgebouwd. 

Conclusie

‘Dupe parfums’ zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Het namaken van een geur is vanuit auteursrechtelijk perspectief in de praktijk toegestaan, omdat geur niet als beschermd werk wordt aangemerkt binnen de Europese Unie.

De juridische grens wordt echter met name bepaald door het merkenrecht. Zodra sprake is van verwarringsgevaar of het ongerechtvaardigd meeliften op de reputatie van een bekend merk, kan sprake zijn van merkinbreuk. Voor aanbieders van dupe geuren ligt het risico dan ook vooral in de wijze waarop zij hun producten presenteren en op de markt brengen.

Heeft u vragen over dit onderwerp of heeft u te maken met andere intellectuele-eigendomsrechtelijke kwesties? Neem dan gerust contact op met Belmin Mujkic.

Contact opnemen