Eigendom

Soorten

In de praktijk zien we ‘volledig’ eigendom, opstalrechten en rechten van erfpacht als de meest voorkomende varianten.

Eigendom

Bij een volledig eigendom staat het je als eigenaar in principe vrij te doen met de onroerende zaak wat je wil. Desalniettemin is het mogelijk om als verkoper een opvolgend eigenaar beperkingen of plichten op te leggen. Bijvoorbeeld door middel van erfdienstbaarheden, kwalitatieve rechten/verplichtingen en kettingbedingen. Verder is het mogelijk voorkeursrechten, koopopties en rechten van eerste koop te bedingen. Over de uitleg, uitvoering en het einde van dit soort bepalingen ontstaat geregeld discussie tussen partijen.

Opstalrecht

De hoofdregel is dat de eigenaar van de grond ook eigenaar is van alles wat duurzaam verbonden is met die grond of naar verkeersopvatting geacht worden onlosmakelijk onderdeel te vormen van de grond. En in gelijk zin, de eigenaar van het gebouw is eigenaar van alle zaken die duurzaam zijn verbonden met dat gebouw of naar verkeersopvatting geacht worden onlosmakelijk onderdeel te vormen van dat gebouw. Wanneer je bijvoorbeeld een boom plant op een perceel wordt de boom eigendom van de eigenaar van het perceel. Dit wordt natrekking genoemd. Door middel van een opstalrecht kan deze natrekkingsregel worden doorbroken.

Doorgaans wordt een opstalrecht gevestigd om het eigendom van een gebouw, of een andere opstal, te scheiden van de ondergrond. Door een opstalrecht te vestigen kunnen de eigenaar van een gebouw en de eigenaar van de ondergrond dus twee verschillende partijen zijn. Daarnaast zien we opstalrechten veel voorkomen bij installaties. Wanneer je bijvoorbeeld zonnepanelen leaset ten behoeve van je bedrijfspand, wil de leasemaatschappij voorkomen dat zij de eigendom van de zonnepanelen verliest. Opstalrechten worden ook gebruikt bij zendmasten en antennes, zonneparken en windmolenparken.

Erfpacht

Erfpacht is anders dan eigendom en opstalrechten, omdat de gerechtigde geen ‘eigenaar’ wordt van de zaak waarop zijn recht ziet. Het meest bekende voorbeeld van erfpacht zie je in steden als Amsterdam en Utrecht. De gemeentes Amsterdam en Utrecht hebben in het verleden vrijwel geen grond binnen hun gemeente verkocht. Zij gaven het enkel uit in erfpacht. Dit betekent dat de kans dat je de grond waarop je woning of bedrijf staat binnen deze steden erfpacht erg groot is.

Behalve de mogelijkheid tot het uitgeven van gronden in erfpacht heeft de figuur de afgelopen jaren aan interesse gewonnen, omdat het belangrijke rol kan spelen binnen de circulaire bouw. Circulair bouwen houdt in dat de focus wordt gelegd op de mogelijkheden tot hergebruik van bijvoorbeeld gebouwen, maar ook individuele onderdelen/grondstoffen van gebouwen. Bij hergebruikmogelijkheden van gebouwen kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een flexibele indeling, waardoor het voor verschillende doeleinden geschikt is. Vooral bij hergebruik van onderdelen/materialen komt het erfpacht om de hoek kijken. Door middel van een recht van erfpacht is het mogelijk voor een leverancier om gerechtigd te blijven tot het onderdeel/materiaal dat hij heeft aangebracht, waardoor hij dit op het overeengekomen moment kan terugnemen en hergebruiken.

De advocaten en notarissen van Damsté hebben ervaring op dit vlak en kunnen je hierover adviseren of bijstaan in procedures.