Beslag en executie in het kort

Voor het geval u zelf verder op onderzoek wilt gaan naar de onderwerpen die in dit artikel behandeld worden, wordt in het artikel verwezen naar de verschillende wetsartikelen. U hoeft het natuurlijk niet zelf te doen, voor vragen of overleg over beslag- of executierecht kunt u ook altijd contact opnemen met de auteur van dit artikel, mr. J.F. (Joyce) Schulte.

Wat is beslag?

Beslag is een manier voor een schuldeiser om zijn vordering te verhalen op vermogensbestanddelen van zijn schuldenaar. Volgens de wet kan een schuldeiser zijn vordering op alle goederen van zijn schuldenaar verhalen (artikel 3:276 BW).

Door beslag te leggen op goederen van zijn schuldenaar kan de schuldeiser garanderen dat deze goederen nog aanwezig zijn op het moment dat de schuldeiser over wil gaan tot innen. Hij kan deze goederen ook gebruiken voor het innen van de vordering.

Een beslag moet wel in verhouding staan tot de vordering die ertegenover staat. Het zal daarom vaak niet lukken om beslag te leggen op alle goederen van een schuldeiser voor een vordering van EUR 100,-. Om te zorgen dat er geen misverstand kan bestaan over het antwoord op de vraag welke goederen onder een beslag vallen, wordt bij een beslag heel specifiek omschreven welk goed of welke goederen beslagen worden.

Een beslag heeft blokkerende werking. Dat betekent dat beslagen goederen niet meer ten nadele van de beslaglegger aan het beslag kunnen worden onttrokken (artikel 453a Rv en artikel 505 lid 2 Rv). Na een beslag op een pand, kan dat pand dus niet meer ten nadele van de beslaglegger verkocht worden en er kan ook niet ten nadele van de beslaglegger een recht van hypotheek op gevestigd worden.

De belangrijkste tip om zoveel mogelijk te voorkomen dat er beslag wordt gelegd op uw goederen, is om in contact te blijven met uw schuldeisers. Laat geen brieven ongeopend en probeer samen met uw schuldeisers een oplossing te vinden.

Wanneer er toch beslag gelegd is, dan kunt u in overleg treden met de schuldeiser voor een oplossing. Het beslag kan namelijk opgeheven worden als de beslaglegger daarmee instemt. Een schuldeiser is vaak bereid om een beslag op te heffen als er zekerheid wordt gesteld voor de vordering of als er een betalingsregeling wordt afgesproken.

Als het bedrijf of de persoon op wiens goederen beslag was gelegd, failliet gaat, vervallen alle beslagen (artikel 33 lid 2 Fw). De faillissementscurator zorgt dan dat opbrengsten van goederen volgens de wet verdeeld worden.

Waarop kan beslag gelegd worden?

Beslag kan gelegd worden op verschillende soorten goederen, waaronder:

• goederen die de schuldenaar in gebruik heeft (denk bijvoorbeeld aan machines, schilderijen die bij de schuldenaar hangen of voertuigen);
• aandelen in een onderneming;
• (bedrijfs-)panden;
• vorderingen die de schuldenaar op anderen heeft (denk bijvoorbeeld aan banktegoeden of salaris).

Van een derdenbeslag is sprake wanneer beslag wordt gelegd op goederen die zich bij een ander dan de schuldenaar of schuldeiser bevinden. Denk bijvoorbeeld aan de vordering die een onderneming kan hebben op een bank uit hoofde van een spaartegoed bij de bank. Er kan dan beslag worden gelegd onder de bank.

Door dit beslag kan de bank het bedrag niet uitkeren. Het bedrag staat vast. Bij een executoriaal beslag (zie daarover verderop in dit artikel) kan de bank verplicht worden om het spaartegoed aan de deurwaarder van de schuldeiser te betalen.

Waarop kan geen beslag gelegd worden?

Er kan in beginsel geen beslag gelegd worden op goederen die tot de eerste levensbehoeften van de schuldenaar behoren (artikel 447 Rv en artikel 448 Rv). Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan:

• de inboedel (dit moet niet te ruim opgevat worden, omdat de hoofdregel is dat een schuldeiser zich kan verhalen op alle goederen. Een luxe aquarium hoort er bijvoorbeeld niet bij. Tegenwoordig wordt wel aangenomen dat een televisie en computer bij de basisinboedel horen);
• kleding;
• huisdieren;
• spullen in huis die nodig zijn voor de persoonlijke verzorging;
• de voorraad eten en drinken in huis.

Voor beslag op periodieke betalingen waar de schuldenaar recht op heeft (bijvoorbeeld salaris), geldt een beslagvrije voet (artikel 475b Rv tot en met artikel 475g Rv). Dat is een gedeelte van het inkomen van de schuldenaar dat niet door het beslag wordt getroffen. Het basisdeel van de beslagvrije voet is gekoppeld aan de normen voor een bijstandsuitkering.

Een beslagvrije voet geldt niet voor rechtspersonen zoals een besloten vennootschap. Ook hebben ondernemingen vaak geen goederen die in de eerste levensbehoeften voorzien. Als de schuldenaar een bedrijf is, dan kan er dus vaak beslag op alle goederen gelegd worden. 

Wat is conservatoir beslag?

De functie van conservatoir beslag is voorkomen dat de schuldenaar goederen wegmaakt, waardoor de schuldeiser zijn vordering niet meer op die goederen kan verhalen.

De schuldenaar kan na het conservatoire beslag niet meer vrij beschikken over de goederen waar beslag op is gelegd. Hij kan de goederen bijvoorbeeld niet meer verkopen of er een recht van hypotheek op vestigen.

In Nederland is het in vergelijking met sommige andere landen relatief makkelijk om conservatoir beslag te leggen. Er is wel een beslagverlof vereist. Het beslagverlof wordt verleend door de rechter op verzoek van de schuldeiser. Een verzoek aan de rechtbank tot het leggen van beslag heet een beslagrekest. Een beslagrekest kan erg beknopt zijn. De rechter toetst het verzoek vaak ook niet uitvoerig. De rechter kijkt wel of de schuldeiser goed heeft uitgelegd waarom hij een vordering op de schuldenaar meent te hebben en waarom een beslag (op de goederen genoemd in het beslagrekest) noodzakelijk is.

Vaak komt de schuldenaar er pas achter dat een poging is gedaan tot een conservatoir beslag, op het moment dat het beslagverlof al is toegewezen en de deurwaarder laat weten dat er beslag is gelegd.

Kan ik het conservatoir beslag opheffen?

Je kunt als schuldenaar bij de rechter vorderen dat het conservatoir beslag weer opgeheven moet worden. Die vordering wordt bijvoorbeeld toegewezen als de schuldenaar kan uitleggen dat (artikel 705 lid 2 Rv):

• de vordering van de schuldeiser niet bestaat;
• het beslag onnodig is (bijvoorbeeld als er voldoende goederen zijn om de vordering op te verhalen en het niet waarschijnlijk is dat deze goederen aan het verhaal onttrokken zullen worden);
• hij voldoende zekerheid stelt (alleen in geval van een geldvordering), dat kan bijvoorbeeld door een bankgarantie voor het bedrag van de vordering.

Wat gebeurt er nadat er een conservatoir beslag gelegd is?

Na het leggen van een conservatoir beslag moet de beslaglegger een procedure tegen de schuldenaar starten (als hij dat nog niet gedaan heeft) om aan te tonen dat de vordering die hij meent te hebben, ook echt bestaat.  

Vaak moet zo’n procedure binnen twee weken ingesteld worden. Dat betekent over het algemeen dat de schuldenaar de dagvaarding binnen twee weken na het gelegde beslag door de deurwaarder bezorgd moet hebben gekregen. Gebeurt dit niet (op tijd) dan vervalt het beslag (artikel 700 lid 3 Rv).

Als de rechter oordeelt dat de schuldeiser inderdaad een vordering heeft, dan veroordeelt hij de schuldenaar tot betaling van de vordering. Het vonnis waarin de rechter dit oordeel geeft, geeft een executoriale titel. Dat is een origineel stuk waarmee de deurwaarder tot executie over kan gaan (artikel 434 Rv). Het conservatoire beslag wordt na een dergelijk vonnis automatisch een executoriaal beslag. 

Wat is executie?

Executie betekent letterlijk uitvoering. In Nederland is de uitvoering van vonnissen in de handen van deurwaarders gelegd.

Wat de uitvoering van een vonnis is, is afhankelijk van het vonnis. Is er bijvoorbeeld geoordeeld dat de schuldenaar een bedrag moet betalen, dan kan de deurwaarder het vonnis uitvoeren door het bedrag te innen bij de schuldenaar. Is er bijvoorbeeld geoordeeld dat de schuldenaar zijn aandelen over moet dragen aan de schuldeiser, dan is in beginsel de medewerking van de schuldenaar nodig. In een dergelijk geval kan de rechter een dwangsom toewijzen. Dat is een soort boete die de schuldenaar verbeurt als hij niet aan het vonnis voldoet. Deze dwangsommen kan de deurwaarder vervolgens weer innen.

Een van de manieren van de deurwaarder om de schuldenaar te dwingen tot betaling over te gaan, is executoriaal beslag. 

Wat is executoriaal beslag?

Als de schuldenaar het bedrag waartoe hij veroordeeld is om te betalen, niet voldoet, kan de deurwaarder beslag leggen (artikel 439 Rv). Dit doet de deurwaarder via een proces-verbaal (artikel 440 lid 1 Rv).

Wanneer dat beslag gelegd wordt, omdat er een executoriale titel is, dan is het een executoriaal beslag.

Een conservatoir beslag wordt dus gelegd voordat er sprake is van een veroordelend vonnis om te zorgen dat de schuldeiser bij een veroordelend vonnis zijn vordering ook daadwerkelijk kan innen. Een executoriaal beslag wordt daarentegen pas gelegd nadat een veroordelend vonnis is gewezen en dient ertoe de vordering uit het vonnis te verhalen.

Via een executoriaal beslag kunnen de beslagen goederen executoriaal verkocht worden. De executoriale verkoop is de verkoop van goederen ten overstaan van een openbaar ambtenaar (bijvoorbeeld een notaris of deurwaarder).

Wat gebeurt er met de opbrengst van een executoriale verkoop?

Van het geld dat met de executoriale verkoop wordt opgebracht, worden eerst de executiekosten betaald. Wat overblijft wordt vervolgens verdeeld onder de partijen die recht hebben op een deel van de opbrengst.

Als er pand- of hypotheekhouders zijn, dan hebben zij vaak het eerste recht op de opbrengst. Vervolgens krijgen de beslagleggers een uitkering uit de opbrengst. Iedere beslaglegger krijgt in principe een relatief gelijk deel van zijn vordering voldaan (artikel 277 lid 1 BW).

Ook conservatoir beslagleggers worden meegenomen bij deze verdeling. Een executoriaal beslag zorgt er dus alleen voor dat je zelf mag executeren, het is niet nodig om mee te delen in de executieopbrengst.

Kunnen de vorderingen van alle pand-, hypotheekhouders en beslagleggers volledig worden voldaan en blijft er daarna nog geld over? Dan gaat dat geld naar de persoon op wiens goederen beslag was gelegd. 

Welke rol heeft een advocaat van Damsté bij beslag en executie?

De advocaten van de afdeling ondernemingsrecht van Damsté advocaten-notarissen hebben veel ervaring met het beslag- en executierecht.

Wij kunnen u daarom helpen bij het onderzoeken van de kansen, voor- en nadelen van beslag, vragen van een beslagverlof bij de rechter, instellen van een vordering na het leggen van conservatoir beslag, executeren van vonnissen en de verdeling van de executieopbrengst. Ook kunnen wij u helpen bij het opheffen van een beslag door met de beslaglegger te onderhandelen of door opheffing te vragen aan de rechter. Daarnaast kunnen wij helpen bij regelingen met schuldeisers om beslagen te voorkomen.

Als u vragen heeft over of hulp nodig heeft bij beslag en executie, neem dan vooral contact op met de auteur van dit artikel, mr. J.F. (Joyce) Schulte op +31 (0)53 484 00 54.

Mogelijk ook interessant:

• Incasso, beslag en executie
• Kan ik beslag leggen op een PayPal-rekening?