Toename medische aansprakelijkheidsclaims door COVID-19
De aansprakelijkheidsverzekeraars van de ziekenhuizen verwachten een toename in het aantal medische aansprakelijkheidsclaims als gevolg van de coronacrisis.
Een groot aantal van die claims zit op uitgestelde reguliere behandelingen, zo stelt een van die verzekeraars. Daarbij kun je denken aan een uitgestelde behandeling waardoor de prognose is verslechterd of uitgestelde zorg waardoor een diagnose te laat wordt gesteld. Het is echter de vraag of de uitgestelde reguliere zorg ook zal leiden tot aansprakelijkheid van de desbetreffende hulpverlener of het ziekenhuis.
Uitgangspunt
In beginsel dient ieder zijn eigen schade te dragen, tenzij er in de wet een grondslag kan worden gevonden de schade op een derde af te wentelen. Aan de meeste medische behandelingen ligt een geneeskundige behandelingsovereenkomst ten grondslag. Dit brengt met zich mee dat wanneer de hulpverlener een fout maakt er sprake is van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de geneeskundige behandelingsovereenkomst.
Of een hulpverlener verwijtbaar onjuist gehandeld heeft, wordt beoordeeld aan de hand van de vraag of een redelijk bekwaam en redelijk handelend hulpverlener de geneeskundige behandeling onder vergelijkbare omstandigheden zou hebben verricht, hetgeen volgt uit artikel 7:453 van het Burgerlijk Wetboek. De hulpverlener dient derhalve te handelen conform de geldende professionele standaard.
Uitgestelde reguliere zorg
In principe kan een tekortkoming bestaan uit het in het geheel uitblijven van een verrichting door een hulpverlener. De patiënt wordt bijvoorbeeld niet geïnformeerd of wordt niet onderzocht. Zoals eerder geschreven verwachten de aansprakelijkheidsverzekeraars van de ziekenhuizen een toename in het aantal aansprakelijkheidsclaims wegens uitgestelde reguliere behandelingen. Het is de vraag of het uitblijven van die reguliere zorg ook tot aansprakelijkheid van de desbetreffende hulpverlener leidt.
Door COVID-19 zijn de omstandigheden waaronder de hulpverleners moeten handelen erg veranderd. Er ligt meer druk op de hulpverleners en in de ziekenhuizen worden bepaalde keuzes gemaakt om te voorkomen dat er onnodig veel niet-corona-patiënten in het ziekenhuis verblijven. De zorg zet zich daarmee juist in om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen.
De omstandigheden waaronder de hulpverleners tijdens de coronacrisis het werk moeten verrichten, leidt tot een verschuiving van de eerdergenoemde professionele standaard. Immers, de vraag die voorligt is of een hulpverlener heeft gehandeld als een redelijk bekwaam en redelijk handelend hulpverlener in tijden van de coronacrisis. Door deze veranderende omstandigheden lijkt de lat voor aansprakelijkheid hoger te liggen.
Te denken valt aan een huisarts die een diagnose mist doordat hij de patiënt niet zelf kan behandelen of een behandeling die wordt uitgesteld waardoor een abces groeit. In deze gevallen zal onder ‘normale’ omstandigheden sprake kunnen zijn van handelen in strijd met de professionele standaard. Echter, het handelen van de hulpverleners is ingegeven door de gewijzigde omstandigheden die het coronavirus met zich mee heeft gebracht. Een redelijk bekwaam en redelijk handelend hulpverlener had onder dezelfde omstandigheden, naar alle waarschijnlijkheid, hetzelfde gehandeld. Nu andere hulpverleners onder de gewijzigde omstandigheden hetzelfde hadden gehandeld, zullen de bovengenoemde fouten niet tot een normschending leiden.
Het is echter niet uit te sluiten dat er door hulpverleners tijdens de coronacrisis fouten worden gemaakt, welke wel leiden tot een normschending. De druk op de zorg is toegenomen. Hulpverleners draaien dubbele diensten om voldoende bezetting in de ziekenhuizen te houden. Het kan echter voorkomen dat deze hulpverleners door drukte en/of vermoeidheid fouten maken. Er blijft bijvoorbeeld na een operatie operatiemateriaal in het lichaam van de patiënt achter of er wordt verkeerde medicatie toegediend. In dergelijke situaties kan worden geoordeeld dat niet conform de professionele standaard gehandeld is, ook wanneer dit dus een gevolg is van de gewijzigde omstandigheden in verband met het coronavirus.
Conclusie
Het is derhalve afhankelijk van de omstandigheden van het geval en de aard van de fout of een hulpverlener niet conform de professionele standaard heeft gehandeld. Als gevolg van de coronacrisis zijn de omstandigheden waaronder hulpverleners zorg dienen te verlenen veranderd. Bij de aansprakelijkheidsvraag dienen deze gewijzigde omstandigheden te worden betrokken en zal per geval moeten worden beoordeeld of de hulpverlener toerekenbaar tekortgeschoten is in de nakoming van de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Of er uiteindelijk een toename van aansprakelijkheidsclaims ontstaat, zal de toekomst moeten uitwijzen.
Heeft u over het bovenstaande een vraag of vermoedt u dat u zelf benadeeld bent door het uitblijven van medische zorg? Neem dan gerust contact met ons op.