Paardrijden, schade en verzekering
Paardrijden is een fantastische sport maar ook een sport die risico's met zich meebrengt. Het meest in het oog springende risico is dat van een verwonding van de ruiter. Hoe zit het met de schade die een ongeval met een paard met zich mee kan brengen?
Een voorbeeld: "Linda is verpleegkundige. Linda rijdt al jaren paard. Nog steeds heeft zij wekelijks een uur les op een manege bij haar in de buurt. De instructrice deelt de ruiters voor iedere les in op de beschikbare paarden. Linda krijgt een paard toebedeeld, die erom bekend staat dat hij wel eens bokt. Tijdens de les is het weer raak. Het paard bokt en Linda valt eraf. Ze komt ongelukkig op haar schouder terecht en loopt een gecompliceerde breuk in haar schoudergewricht op. "
Wie is aansprakelijk?
De vraag is nu wie er aansprakelijk is voor de schade van Linda. De wet bepaalt dat de bezitter van een dier aansprakelijk is voor de door het dier aangerichte schade. De bezitter is degene die het dier voor zichzelf gebruikt. De bezitter zal doorgaans ook de eigenaar van het paard zijn. In een casus zoals in het voorbeeld is het manegebedrijf (afhankelijk van de rechtsvorm van het manegebedrijf, is de eigenaar zelf of het bedrijf als rechtspersoon aansprakelijk) dus aansprakelijk voor de schade van Linda. Vaak zie je dat de eigenaar van een paard wegens tijdgebrek een ander op zijn of haar paard laat rijden. In dat geval is de eigenaar ook aansprakelijk voor schade veroorzaakt door zijn of haar paard. Wanneer paarden door een manegebedrijf worden gebruikt, maar de paarden geen eigendom zijn van het manegebedrijf, dan blijft toch het bedrijf als bedrijfsmatig gebruiker van de paarden aansprakelijk.
In welke gevallen is er aansprakelijkheid?
In alle gevallen is de bezitter alleen aansprakelijk wanneer het gaat om een gedraging van het paard zelf. Bepalend is of het gaat om de 'eigen energie' van het dier. Wanneer een ruiter van een paard valt, zonder dat daar een gedraging van het paard aan vooraf ging, is er geen sprake van een eigen gedraging van het paard. Het volgende voorbeeld illustreert deze situatie: "Marieke en Lotte hebben een 'verzorgpony'. De pony is van een boer, die zelf niets meer met de pony doet. De kinderen besluiten op een middag zonder zadel op de pony te gaan rijden. Marieke gaat eerst. Het gaat best goed, ze besluit de pony aan te sporen tot een drafje. Dan blijkt het toch lastiger dan gedacht om in draf zonder zadel op de pony te blijven zitten. Marieke verliest haar evenwicht en valt van de pony." Als Marieke bij deze val letsel oploopt is de boer als bezitter van de pony niet aansprakelijk voor de schade van Marieke. De val van Marieke is immers niet veroorzaakt door de eigen energie van de pony.
Hoe zit het dan met eigen verantwoordelijkheid?
Maar hoe zit het dan met de verantwoordelijkheid van de ruiter zelf? De ruiter besluit immers zelf op het paard te stappen. Hij of zij aanvaardt eigenlijk de risico's die inherent zijn aan paardrijden. Deze eigen verantwoordelijkheid van de ruiter ontslaat de eigenaar niet van aansprakelijkheid. Wel is het zo dat de aansprakelijkheid van de eigenaar verminderd kan worden door de 'eigen schuld' van de ruiter. Vaak zie je een 'eigen schuld' percentage van 50%. In het eerste voorbeeld, zal een deel van de schade voor rekening van Linda blijven. Deze verdeling van de aansprakelijkheid kan beïnvloed worden door verschillende omstandigheden. Hierbij valt te denken aan de leeftijd van de ruiter, ervaring van de ruiter, beïnvloeding van het gedrag van het paard door een instructrice of bekendheid van de eigenaar met 'slechte' eigenschappen van het dier. Uit jurisprudentie over dit onderwerp blijkt dat er bijna altijd een gedeelte van de schade voor rekening van de ruiter blijft tenzij het gaat om kinderen jonger dan 12 jaar.
Wie moet de schade betalen?
Doorgaans is er een verzekering afgesloten waaronder dergelijke schade is gedekt. In het geval van een manegebedrijf is er vaak een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering afgesloten (AVB), waaronder letselschade van een ruiter verzekerd is. Is de eigenaar of bezitter een particulier dan is er vaak een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) afgesloten, waaronder alle schade veroorzaakt door (huis)dieren gedekt is. De ruiter moet de eigenaar/bezitter van het dier schriftelijk aansprakelijk stellen, de eigenaar/bezitter zal deze aansprakelijkstelling moeten doorsturen aan haar verzekeraar. De verzekeraar zal de claim dan verder afhandelen. Voor eigenaren/bezitters van een paars is dus van groot belang dat zij een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten!
Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking?
In principe komt alle schade die een direct of indirect gevolg is van het ongeval voor vergoeding in aanmerking. In het eerste voorbeeld van Linda kun je denken aan schade als gevolg van het feit dat Linda arbeidsongeschikt wordt en minder of geen inkomen meer kan verwerven. Door ernstig schouderletsel is het goed voorstelbaar dat Linda zware (til)werkzaamheden waarmee zij als verpleegkundige wordt geconfronteerd niet meer kan. Ook wanneer Linda haar huishouding niet meer zelf kan doen, komen de kosten voor huishoudelijke hulp voor vergoeding in aanmerking. Medische kosten worden in de eerste instantie door de ziektekosten verzekeraar betaald. Als er medische kosten zijn die toch voor rekening van het slachtoffer blijven, komen deze via de weg van de aansprakelijkheidsverzekeraar van de eigenaar/bezitter voor vergoeding in aanmerking. Ten slotte is het noemenswaardig dat de kosten voor het inschakelen van een (letselschade)advocaat ook een gevolg zijn van het ongeval en dus voor vergoeding in aanmerking komen.
Tot slot merk ik nog op dat, zoals voorgaand beschreven, de schadeposten bij paardenongevallen vaak maar voor een bepaald percentage vergoed worden. Het kan dus voorkomen dat je slechts 50% van je schade vergoed krijgt. Dat geldt natuurlijk niet voor de vergoeding van ziektekosten via je ziektekostenverzekeraar, hierop heb je altijd recht, ongeacht aansprakelijkheid van een derde.