Hof geeft aan de hand van gebrekkige pootaardappels een spoorboekje voor de aansprakelijkheid van een kweker.
Wanneer ben je als producent of kweker aansprakelijk voor het in het verkeer brengen van een gebrekkig product? Die vraag beantwoordde het hof ’s-Hertogenbosch onlangs in het geval van een gebrekkige pootaardappel.
Pootaardappelen worden specifiek gekweekt. Uit de pootaardappel groeien consumptieaardappelen. In deze zaak stellen twee aardappelverbouwers de producent die het desbetreffende pootaardappelras op de markt heeft gebracht aansprakelijk. 10% van de consumptieaardappelen van oogstjaar 2017/2018 hadden grijze plekken vanbinnen, waardoor de afnemer van de aardappelverbouwers de aardappelen zonder korting niet wilde afnemen. De vlekken bleken te ontstaan door veranderende weersomstandigheden, zoals extreme droogte in combinatie met plotselinge regenval én met de ras eigenschappen van de aardappel. De producent had geadverteerd dat de aardappelen weerbestendig waren. De aardappelverbouwers vorderden schadevergoeding uit hoofde van onrechtmatige daad.
Hoe ziet het juridisch kader eruit?
Een producent kan onrechtmatig handelen als hij een product in het verkeer brengt dat gebrekkig is. Dat is het geval wanneer het product, alle omstandigheden in aanmerking genomen, niet de veiligheid biedt die daarvan mag worden verwacht, doordat het bij normaal gebruik voor het doel waarvoor het was bestemd schade veroorzaakt. In de casus die voorlag bij het hof is een kweker gelijkgesteld met een producent.
Vervolgens moet de onrechtmatige daad ook toe te rekenen zijn aan de producent. Het vereiste is of de producent bekend was of behoorde te zijn met het gebrek. De producent zal in het algemeen maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat een door hem in het verkeer gebracht product schade veroorzaakt.
Hoe pakt het uit voor de pootaardappelproducent?
Het hof acht het op basis van wetenschappelijke onderzoeken bewezen dat de gebreken bij 10% van de aardappelen het gevolg zijn van een eigenschap van het aardappelras. Gebleken is dat de aardappelen kwetsbaar zijn voor het ontstaan van grijze vlekken aan de binnenkant bij weersveranderingen.
Als consumptieaardappelen kwetsbaar blijken te zijn wanneer zich specifieke weersomstandigheden voordoen, betekent dit niet dat de pootaardappelen waarmee is geteeld, gebrekkig zijn. Het gaat er om of verwacht mocht worden dat de pootaardappelen bestand zouden zijn tegen die weersomstandigheden. Dit is afhankelijk van wat over de weersbestendigheid van de pootaardappelen is gecommuniceerd door de partij die de pootaardappelen in het verkeer heeft gebracht.
In dit geval heeft de producent in het teeltadvies voor de pootaardappel aangegeven dat bij het aardappelras sprake is van een ‘brede aanpassing aan weersomstandigheden’ en dat de aardappel een ‘goede droogteresistentie’ heeft.
Het hof oordeelt dat de weersomstandigheden in 2017 niet uitzonderlijk waren, toch bleken de aardappels kwetsbaar. Het mocht in redelijkheid verwacht worden dat pootaardappelen met de kwalificatie ‘goede droogteresistentie’ en ‘brede aanpassing aan weersomstandigheden’ bestand zouden zijn tegen deze weersomstandigheden. Omdat de met deze pootaardappelen geteelde consumptieaardappelen bij deze weersomstandigheden toch een kwetsbaarheid blijken te hebben, zijn de pootaardappelen gebrekkig.
Het maakt overigens niet uit dat de gebreken maar bij een deel van de aardappelen zichtbaar waren. Voor onrechtmatigheid wegens het in het verkeer brengen van een gebrekkig product is niet vereist dat het product in het algemeen of de gehele soort schade veroorzaakt.
Wél gebrekkig, niet toerekenbaar
Het gaat voor de producent toch nog goed: de gebreken zijn niet aan de producent toe te rekenen. De producent van de aardappelen was niet bekend met de gebreken en hoefde dit ook niet te zijn. Het ontstaan van grijze vlekken bij dit aardappel ras was namelijk nog niet eerder beschreven in publieke bronnen. Bovendien had de leverancier het aardappelras uitvoerig getest, ook op extreme droogte. Uit de tests bleken geen gebreken bij droogte of veranderende weersomstandigheden, waardoor de producent tot de conclusie mocht komen dat de aardappels een ‘goede droogteresistentie’ hadden en een ‘brede aanpassing aan weersomstandigheden’. Het hof oordeelde dat er geen sprake was van misleidende reclame.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Voor de praktijk betekent dit arrest dat wanneer je als producent een product in het verkeer brengt, of dit nu aardappels zijn of iets geheel anders, je goed moet nadenken hoe je je product op de markt brengt. De ‘beloftes’ die je als producent over je product doet, moet je namelijk wel waar kunnen maken en spelen een rol bij de vraag of je uiteindelijk aansprakelijk bent als blijkt dat jouw product gebreken vertoont.
Heb je vragen? Neem gerust contact op met Hanne Boven van Damsté advocaten en notarissen. Wij helpen je graag verder.