Contracten, waar moet een goed contract aan voldoen?

In dit artikel zoom ik in op de arbeidsovereenkomst. De arbeidsovereenkomst is een bijzonder soort overeenkomst. Het is een duurovereenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich ten opzichte van de andere partij, de werkgever, beschikbaar stelt om tijdens een bepaalde periode arbeid te verrichten en daar als tegenprestatie loon voor ontvangt. Hoewel je een arbeidsovereenkomst net als iedere andere overeenkomst ook mondeling aan kunt gaan, doe je er als werkgever verstandig aan om de afspraken die gelden tussen jou en jouw werknemer op schrift te stellen. Voor de rechtsgeldigheid van bepaalde bedingen, zoals een proeftijd- en concurrentiebeding, is namelijk vereist dat deze schriftelijk zijn overeengekomen. Daarnaast schept het schriftelijk vastleggen van de met de werknemer gemaakte afspraken natuurlijk ook een hoop duidelijkheid. 

Welke verschillende arbeidscontracten zijn er?

Afhankelijk van je specifieke wensen en behoeften kun je een werknemer verschillende soorten contracten aanbieden. Wil je slechts voor een bepaalde periode een arbeidsrelatie aangaan, dan kun je met jouw werknemer een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, oftewel een tijdelijk contract overeenkomen. Meestal bevat een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd een concrete einddatum. Dat heeft tot gevolg dat de overeenkomst op die datum van rechtswege eindigt, zonder dat daartoe opzegging is vereist. De werkgever is echter wel verplicht om de werknemer uiterlijk een maand voordat zijn tijdelijke arbeidsovereenkomst van rechtswege eindigt, schriftelijk te informeren over het feit of zijn arbeidsovereenkomst zal worden voortgezet, en zo ja onder welke voorwaarden. Dat geldt overigens alleen wanneer in de arbeidsovereenkomst een concrete einddatum is opgenomen en de arbeidsovereenkomst is aangegaan voor een langere periode dan zes maanden. Doe je dat niet, dan ben je de werknemer een aanzegvergoeding verschuldigd ter hoogte van één maandsalaris. Voor werkgevers die bang zijn dat zij dit vergeten, is het goed om te weten dat de aanzegging eventueel ook al kan plaatsvinden bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst. Aan deze aanzegging ben je overigens niet gebonden; je kunt de werknemer altijd alsnog een verlenging aanbieden.

Het grote voordeel van een tijdelijk contract is dat dit werkgevers de mogelijkheid biedt om het functioneren van de werknemer in de dagelijkse praktijk te beoordelen zonder direct voor langere tijd aan de werknemer te zijn gebonden. Daarnaast kunnen werkgevers met het sluiten van tijdelijke arbeidsovereenkomsten eenvoudig voorzien in hun arbeidsbehoefte als niet duidelijk is of een toename in de hoeveelheid werk structureel is. Een tijdelijk contract is bovendien een geschikt middel om de tijdelijke afwezigheid van een arbeidsongeschikte of zwangere medewerker op te vangen.

Tegenover de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd staat de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd, ook wel een vast contract genoemd. In deze arbeidsovereenkomst is geen einddatum overeengekomen. Hoewel je sommige werknemers graag voor een langere periode aan je onderneming wilt binden, kleeft er een groot nadeel aan een vast contract. Een vast contract kan namelijk niet zomaar worden beëindigd. In principe heb je daarvoor of toestemming van het UWV nodig, of een ontbinding door de kantonrechter. Veel werkgevers bieden nieuwe werknemers daarom vaak eerst een tijdelijk contract aan.

In veel sectoren blijkt de oproepovereenkomst overigens een belangrijk soort arbeidsovereenkomst te zijn. Oproepovereenkomsten bieden werkgevers veel flexibiliteit en vormen een geschikt middel om te voorzien in een tijdelijke arbeidsbehoefte tijdens piekperioden of tijdelijke afwezigheid van vast personeel. Het nulurencontract en het min-maxcontract zijn de twee meest voorkomende varianten van oproepovereenkomsten. Deze kunnen zowel voor bepaalde als voor onbepaalde tijd worden aangegaan. Kenmerkend voor deze contracten is dat met de werknemer geen vaste arbeidsomvang en geen vaste werktijden worden overeengekomen. De arbeidsduur en de werktijden worden per oproep vastgesteld, en de werknemer krijgt in de regel per gewerkt uur betaald. Met de inwerkingtreding van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) op 1 januari 2020 is de flexibiliteit voor werkgevers wel enigszins afgenomen. Na één jaar ben je nu immers als werkgever verplicht om werknemers met een nulurencontract een vaste urenomvang aan te bieden. De urenomvang die je minimaal aan moet bieden is het aantal uren dat de werknemer gedurende de laatste 12 maanden gemiddeld per week heeft gewerkt.

Wat zegt de ketenregeling voor arbeidscontracten en welke wijzigingen zijn hierin geweest?

De ketenregeling bepaalt hoeveel tijdelijke contracten een werkgever in welke periode maximaal kan sluiten met een werknemer, voordat er (van rechtswege) een vast contract ontstaat. De huidige ketenregeling bepaalt dat maximaal drie tijdelijke contracten elkaar mogen opvolgen in een periode van 36 maanden. Hiervan kan onder voorwaarden bij cao worden afgeweken. Na het aflopen van het derde tijdelijke contract is het nieuwe contract automatisch een vast contract. Wanneer de periode tussen twee contracten langer is dan zes maanden, wordt de keten overigens doorbroken.

Vóór 1 januari 2020 kon een werkgever met een werknemer slechts drie tijdelijke contracten sluiten in een periode van maximaal 24 maanden. Om werkgevers meer flexibiliteit te bieden, heeft de WAB deze periode met één jaar verlengd.

Wat zijn de meest gemaakte fouten en wat maakt een contract een erg goed contract?

In een goed contract worden de belangen van jou als werkgever bewaakt en worden onvoorziene omstandigheden voorkomen. Daarnaast is een contract pas echt een goed contract wanneer deze volledig in overeenstemming is met een eventueel toepasselijke cao.

In arbeidsovereenkomsten zie je zo nu en dan dat een langere proeftijd is overeengekomen dan wettelijk is toegestaan. Ter illustratie geef ik het volgende voorbeeld. De wet zegt dat je in een tijdelijke arbeidsovereenkomst die langer duurt dan zes maanden, maar korter dan twee jaar een proeftijd van maximaal één maand overeen kunt komen. Neem je een proeftijd van twee maanden op, dan heeft dat tot gevolg dat het gehele proeftijdbeding nietig is; er is in dat geval in zijn geheel geen rechtsgeldige proeftijd overeengekomen waarin de arbeidsovereenkomst van de werknemer zonder opgave van redenen beëindigd kan worden. Dit kan heel nadelig zijn.

Daarnaast wordt in tijdelijke arbeidsovereenkomsten vaak vergeten om een goed geformuleerd tussentijds opzegbeding op te nemen. In dat geval kun je de arbeidsovereenkomst in principe niet eerder laten eindigen dan de datum waarop de overeenkomst van rechtswege afloopt, mits de werknemer daar expliciet mee instemt. Een werknemer zal echter niet snel genegen zijn dit te doen, aangezien hij in dat geval geen recht heeft op een WW-uitkering.

Een andere veel gemaakte fout hangt samen met de opname van een concurrentie- en relatiebeding in een tijdelijke arbeidsovereenkomst. In principe is het niet toegestaan om deze bijzondere bedingen op te nemen in een tijdelijke arbeidsovereenkomst, tenzij je als werkgever goed motiveert waarom opname van deze bedingen vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen noodzakelijk is. Ontbreekt deze motivering of zijn voornoemde belangen onvoldoende gemotiveerd, dan is de kans groot dat het beding in een gerechtelijke procedure geen standhoudt. Vernietigt de rechter het concurrentiebeding, dan is de werknemer vrij om bij de concurrent in dienst te treden. Het spreekt voor zich dat dit in bepaalde branches absoluut niet gewenst is.

Welke rol kan Damsté hierin spelen?

De advocaten van Damsté kunnen zowel op maat nieuwe contracten voor jou opstellen als reeds bestaande contracten beoordelen. Wat in een overeenkomst staat is in beginsel bindend. Om zeker te weten dat je als ondernemer de juiste overeenkomsten aanbiedt of aangaat, is het verstandig om tijdig de hulp van een advocaat van Damsté in te schakelen die de overeenkomst op juridische juistheid kan controleren. Niet alleen voor het laten opstellen of beoordelen van een arbeidsovereenkomst, maar zeker ook voor andere contracten zoals aandeelhoudersovereenkomsten, koopovereenkomsten of huurovereenkomsten, ben je bij Damsté aan het juiste adres. Onthoud: een goed opgesteld contract betaalt zichzelf altijd terug.