Bedrogen, vergiftigd en bespot!

Chroom 6 is de laatste jaren volop in het nieuws. 10 jaar geleden wisten de meeste mensen niet eens van het bestaan van chroom 6 af, maar sinds duidelijk is dat er bij Defensie met het giftige chroom 6 wordt gewerkt, lijkt de chroom 6 beerput open. Zo werd In 2015 duidelijk dat uitkeringsgerechtigden in opdracht van de gemeente Tilburg tijdens onderhoudswerkzaamheden werden blootgesteld aan chroom 6. Ik ben daarover destijds geïnterviewd door BNR Nieuwsradio en vertelde toen dat ik verwachtte dat dit pas het topje van de ijsberg was. Die verwachting lijkt steeds meer realiteit te worden. Er is chroom 6 aangetroffen op bruggen, trams, vliegtuigen, (onderzee)boten, sluizen, vuurtorens, in theaters, cementzakken bij bouwmarkten, schoenen van een grote kledingwinkel, etc. Als u dit rapport leest schrikt u ongetwijfeld over hoe vaak chroom 6 kan voorkomen in ons dagelijks leven. Het lijkt dus een steeds groter maatschappelijk ‘probleem’ te worden. Hoe gaat Defensie om met het ‘chroom-6-probleem’ en welke lessen kunnen daaruit worden geleerd?

Hoe het allemaal begon

Toen rond 2013/2014 de eerste werknemers zich bij Defensie meldden met het sterke vermoeden dat zij ziek zijn geworden door het werken met het giftige chroom 6, leek Defensie de kwestie serieus te nemen. De onderste steen moest boven komen en het RIVM werd het vertrouwen gegeven om een grootschalig onderzoek te verrichten. Alle betrokkenen hadden inspraak bij dit onderzoek en vooruitlopend op de uitkomst werd in 2015 een coulanceregeling ingesteld die de getroffenen een (beperkte) financiële tegemoetkoming uitkeerde.

Naarmate de tijd vorderde werd echter duidelijk dat Defensie sinds de jaren ’70 al wist dat chroom 6 ernstige gezondheidsschade kan veroorzaken. Tevens heeft de arbeidsinspectie Defensie er destijds op gewezen dat de voorzorgsmaatregelen onvoldoende waren. Het blijkt dat Defensie ondanks die conclusies het personeel niet heeft ingelicht, een overgroot deel daardoor onterecht geen toeslag heeft ontvangen voor het werken met gevaarlijke stoffen, maar bovenal heeft Defensie de voorzorgsmaatregelen onvoldoende verbeterd waardoor haar personeel ernstig ziek kon worden. In sommige gevallen heeft dit zelfs tot de dood geleid! Het lijkt erop dat Defensie het behoud van legervoertuigen prioriteit gaf boven de gezondheid van haar personeel.

Uitkomst onderzoek RIVM

Ondanks het voorgaande heeft Defensie de uitkomst van het RIVM-onderzoek willen afwachten. De uitkomst volgde maar liefs 4 (!) jaar later. Het rapport van het RIVM bevestigde het voorgaande. Er werden publiekelijk excuses gemaakt waarmee de schijn werd gewekt dat er ook aansprakelijkheid werd erkend. Het tegendeel bleek waar. Er werd weliswaar een regeling opgesteld waardoor een aanvullende financiële tegemoetkoming mogelijk bleek, maar in veel gevallen is dat een fractie van de werkelijke schade. Zo kon een nabestaande slechts € 3.850 ontvangen als bleek dat de partner was overleden door chroom 6. In veel gevallen was die partner de kostwinnaar. Wanneer de partner was overleden voordat de coulanceregeling in 2015 was ingesteld, was de € 3.850 de enige vergoeding. Nabestaanden van overledenen komen namelijk niet in aanmerking voor een vergoeding vanuit het coulancefonds.

Geen erkenning aansprakelijkheid door Defensie

Dat Defensie naar aanleiding van het RIVM-onderzoek geen aansprakelijkheid erkent, volgt uit de uitkeringsregeling. Bij artikel 2 staat nadrukkelijk vermeld dat een eventuele uitkering geen erkenning van de aansprakelijkheid in houdt. Bij de betreffende toelichting staat vervolgens dat wanneer meer schadevergoeding wordt verlangd, onderzoek noodzakelijk is naar ‘specifieke individuele omstandigheden’. Dit verweer is door Defensie ook gevoerd in de procedure die slachtoffers hebben aangespannen bij de rechter. In hoger beroep werd Defensie door het Hof aansprakelijk geacht, maar vorige week is bekend geworden dat Defensie in cassatie gaat bij de Hoge Raad. Een klap in het gezicht van de slachtoffers. Je werd decennialang vergiftigd zonder dat je dat wist en als je vervolgens de ontstane schade claimt, krijg je in beginsel nul op het rekest en moet je doorprocederen tot de hoogte instantie.

De klap komt nog harder aan als blijkt dat Defensie nog steeds haar personeel blootstelt aan het gif zonder dat het personeel voldoende beschermd is. Ook verklaart Defensie dat het blijven werken met chroom 6 ‘noodzakelijk’ is op grond van wet- en regelgeving, terwijl dat een leugen is. Zie de keiharde conclusie van het programma nieuwsuur.

Vervolgonderzoek RIVM

Het onderzoek dat het RIVM verrichtte had specifiek betrekking op 5 POMS-locaties. Duidelijk is echter dat er op wel tientallen (!) locaties van Defensie met chroom 6 werd gewerkt. Die slachtoffers kunnen tot op heden slechts aanspraak maken op de beperkte coulancevergoeding. Defensie kondigde in 2018 aan dat zij het RIVM opdracht heeft gegeven vervolgonderzoek te verrichten naar de blootstelling aan chroom 6 op alle Defensielocaties. Recent heeft het RIVM echter na 1,5 jaar pas de onderzoeksmethode vastgesteld en de uitkomst van het onderzoek wordt op zijn vroegst pas eind 2020 (!) verwacht.

Veel slachtoffers hopen dat zij na de uitkomst van bovenvermeld onderzoek ook een aanvullende vergoeding ontvangen. De vraag is of er een aanvullende vergoeding komt via een nieuwe regeling. Als die eventuele regeling voortborduurt op de regeling voor de slachtoffers van de POMS-locaties, hoeft daar niet al teveel van te worden verwacht.

Conclusie

Het is bespottelijk dat Defensie tientallen jaren bewust haar personeel heeft door laten werken met een giftige stof terwijl er onvoldoende voorzorgsmaatregelen waren. Tegen de tijd dat dit publiekelijk bekend werd, heeft Defensie jaren gewacht alvorens publiekelijk excuses te maken. Slechts een klein deel van de slachtoffers heeft een beperkt deel van haar schade vergoed gekregen. Andere slachtoffer wachten al bijna 10 jaar op een vergoeding. Slachtoffers die er toch werk van willen maken om hun volledige schade te claimen, krijgen vooralsnog een afwijzing omdat Defensie geen aansprakelijkheid erkend. Voor erkenning van de aansprakelijkheid moet volgens Defensie in elk individueel geval nader onderzoek worden verricht. Duidelijk is dat chroom 6 een groot maatschappelijk probleem dreigt te worden of eigenlijk al is. Hoe moet je daar als verantwoordelijke mee omgaan? Defensie geeft in ieder geval een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet. Laten we hopen dat het recente advies van de Commissie Vergemakkelijking Schadeafhandeling Beroepsziekten ertoe zal leiden dat voor alle slachtoffers nu en in de toekomst, de schadeafhandeling netter, sneller en rechtvaardiger zal verlopen.

Bent u slachtoffer chroom 6? Neem gerust vrijblijvend contact op.