Aansprakelijkheid bij thuiswerken

In deze voorgaande blog hebben wij onder meer vermeld dat u als werkgever civielrechtelijk aansprakelijk gesteld kunt worden, indien u niet/niet voldoende aan uw wettelijke zorgplicht heeft voldaan. Maar hoe zit dit precies? Wanneer wordt deze zorgplicht geschonden en hoe kunt u daarvoor succesvol aansprakelijk worden gesteld? 

Zorgplicht van de werkgever

Wettelijk dient een werkgever zorg te dragen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Werkgevers dienen in dat kader een beleid te voeren dat is gericht op goede en veilige arbeidsomstandigheden. Dit beleid zal gericht moeten zijn op de voorkoming van zowel fysieke als mentale klachten. Deze zorgplicht geldt ook in het kader van thuiswerken. Wel geldt er in dat geval een verlicht arboregime, waardoor bepaalde arboverplichtingen niet van toepassing zullen zijn. Zo hoeft een werkgever niet te voldoen aan verplichtingen die onder meer zien op vluchtwegen en brandgevaar.

Het voorgaande neemt niet weg dat werkgevers ook bij thuiswerken dienen te zorgen voor een ergonomisch ingerichte thuiswerkplek. Werkgevers kunnen er niet enkel passief op toe zien dat de thuiswerkplek ergonomisch is ingericht. Zo dienen werkgevers er ook voor te zorgen dat werknemers beschikken over de juiste arbeidsmiddelen. Te denken valt aan het ter beschikking stellen van een geschikt bureau en/of een ergonomische bureaustoel.

Indien een thuiswerkende werknemer al beschikt over een arbotechnisch juist ingerichte werkplek, dan hoeft u als werkgever daar verder niet aan bij te dragen. Ook dient u uw werknemers voldoende voorlichting en instructies te geven over juiste/veilige werkmethodes. Indien u niet voldoet aan uw arboverplichtingen loopt u niet alleen het risico dat de inspectie SZW u een boete oplegt, maar ook zou u civielrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld door uw werknemer(s).

Het is in dat  laatste geval in beginsel aan de werknemer om te stellen – en bij voldoende betwisting – te bewijzen dat zijn schade is ontstaan als gevolg van de werkzaamheden. Bij thuiswerken zal dit veelal moeilijker (maar zeker niet onmogelijk) zijn om te bewijzen. Schade ontstaan als gevolg van reguliere huis-, tuin- en keukenongevallen komt namelijk (vooralsnog) voor risico en rekening van de werknemer. Slaagt de werknemer desalniettemin in het aandragen van voldoende bewijs, dan is het aan de werkgever om te bewijzen dat hij voldaan heeft aan zijn zorgplicht. Grote waarde zal daarbij in ieder geval worden gehecht aan de naleving van de geldende arboverplichtingen. Een klassieke uitspraak van het Hof Amsterdam uit 2006 illustreert dit goed.

In deze zaak had de thuiswerkende werknemer RSI (spier- of gewrichtsklachten) ontwikkeld. Voor vergoeding van de hieruit voortvloeiende schade heeft hij zijn werkgever aangesproken. In de gevoerde procedure heeft hij kunnen bewijzen dat zijn klachten zijn ontstaan als gevolg van zijn (beeldscherm)werkzaamheden. De werkgever heeft in deze zaak op zijn beurt niet kunnen aantonen dat hij aan zijn zorgplicht had voldaan. Zo heeft hij in het geheel geen zorg gedragen voor de inrichting van een ergonomische werkplek door geen geschikte arbeidsmiddelen aan de werknemer ter beschikking te stellen.

De werknemer diende hier zelf (op eigen kosten) zorg voor te dragen en werkte aan een niet-verstelbaar bureau die hij zelf van een oude deur heeft gemaakt. Ook heeft hij zelf een bureaustoel moeten aanschaffen. Bovendien heeft de werkgever op geen enkele wijze voorlichting en instructies gegeven in het kader van voorkoming en/of beperking van de aan de werkzaamheden verbonden gevaren. Op grond van deze feiten en omstandigheden heeft de rechter geconcludeerd dat dat de werkgever niet aan zijn zorgplicht heeft voldaan, omdat hij immers niet heeft voldaan aan zijn arboverplichtingen.

Wat te doen ter voorkoming/beperking van het risico op aansprakelijkheid?

Uit het voorgaande is gebleken dat het in ieder geval raadzaam is om een goed arbeidsomstandighedenbeleid binnen uw onderneming te voeren. Dit beleid dient gericht te zijn op voorkoming/beperking van fysieke en mentale klachten van uw medewerkers.

In het kader van thuiswerken is het bovendien aan te raden dat u uw medewerkers - indien zij zelf niet beschikken over ergonomische arbeidsmiddelen – voorziet van ergonomisch arbeidsmiddelen. Op deze manier draagt u bij aan het faciliteren van een ergonomisch ingerichte werkplek.

Bovendien is het van belang dat u uw medewerkers voorlichting en instructies (blijft) geven over de specifieke aan de werkzaamheden verbonden risico’s. Denk in dit kader niet alleen aan fysieke-, maar ook aan mentale gevaren. Houdt dan ook – ondanks de fysieke afstand – goed contact met uw medewerkers en probeer in de gaten te houden hoe het met hen gaat en of zij een (te) hoge werkdruk ervaren.

Tot slot is het raadzaam een Arbodeskundige in te schakelen die (eventueel periodiek) checkt of de werkplek voldoet aan alle Arbonormen. Ook is het mogelijk om andere controle afspraken te maken met uw medewerkers. Dergelijke afspraken zouden kunnen worden vastgelegd in een thuiswerkregeling, zie hiervoor onze vorige blogartikel: 'Een verplichte thuiswerkvergoeding?'.