Bouwrecht

Wat houdt het in?

Het bouwrecht omvat alle rechtsregels die zien op het regelen en waarborgen van bouwprocessen. Toepasselijk in zowel de grond-, weg- en waterbouwsector, infra, woningbouw, utiliteit- en installatiebranche. Kenmerkend aan het bouwrecht is dat alle betrokken partijen binnen het bouwproces een eigen specifieke rol hebben. Zo vervult een architect of raadgevend ingenieur weer een compleet andere rol dan de opdrachtgever of (onder)aannemer.

Bouwcontracten

Bouwcontracten worden steeds complexer. De regelgeving in de bouw verandert voortdurend en partijen lopen steeds grotere risico’s. Dit vormt een spanningsveld, waardoor in de huidige bouwsector up-to-date kennis essentieel is, maar waarbij ook moet worden gezocht naar pragmatische oplossingen. De inhoud van bouwcontracten en bijbehorende voorwaarden worden daardoor steeds belangrijker.

In de praktijk zien we dat veelgebruikte sets algemene voorwaarden zoals bijvoorbeeld de UAV 2012, UAV-GC 2005, DNR 2011 met de standaard STABU- en RAW-bestekken vaak wel van toepassing zijn, maar dat hierop tal van afwijkingen worden gemaakt. Dit om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de specifieke eisen en wensen van partijen. Een goed bouwcontract is maatwerk, waarbij oog voor de financiële en praktische belangen van partijen onmisbaar is.

Dit maatwerk resulteert in verschillende (geïntegreerde) contracten waaronder (onder)aannemings-, turnkey-, bouwteam-, samenwerkings-, coördinatieovereenkomsten of combinaties van DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain and Operate) met de op de situatie specifiek toegesneden bepalingen.

Naast het opstellen van goede bouwcontracten is ook een correcte uitvoering belangrijk. Dit om problemen tussen partijen en faalkosten zoveel mogelijk te voorkomen. Het is in dat kader essentieel dat met de juiste kennis van bouwregelgeving juridische ondersteuning plaatsvindt bij het opstellen van bouwcontracten. Alleen dan kan voor alle betrokkenen optimaal worden gecontracteerd.

Bouwgeschillen

Contractbeheersing is in het bouwrecht zeer belangrijk. Bij de uitvoering van contracten liggen immers allerlei risico’s op de loer. Het is het beste als discussies tussen partijen tijdens of na afloop van het project door henzelf worden opgelost. Geschillen zijn soms echter onoverkomelijk. Veel geschillen gaan over onderwerpen zoals planning, stagnatie, oplevering, meerwerk, aansprakelijkheid, garanties of gebreken. Als hiervan sprake is, is het essentieel om te weten wat je juridische positie is.

Soms kan een geschil al opgelost worden nadat partijen advies over hun juridische positie hebben ingewonnen. Een andere keer is dat niet voldoende en blijft er discussie bestaan tussen partijen. In dat geval zal het geschil moeten worden beslecht door een bindend adviseur, de overheidsrechter of een arbiter van bijvoorbeeld de Raad van Arbitrage voor de Bouw. Een goede kennis van de juridische inhoud en de procedurele regels kan in een dergelijk geval het verschil betekenen tussen winnen of verliezen.

Veelvoorkomende vraagstukken:

• Rangorde: hoe verhouden de bepalingen in de verschillende delen van het bestek zich tot elkaar? Of die in de aanneemovereenkomst en het bestek? En hoe zit het met verschillen tussen bestekteksten en bestektekeningen? Of in geval van discrepanties tussen de nota van inlichtingen en het algemeen deel van het bestek?
• (Besteks)wijzigingen: is wel of geen sprake van recht op verrekening van meerwerk. Of is juist sprake van minderwerk. En wat als de beschreven procedure omtrent de afrekening van meer- en minderwerk niet is gevolgd. Heeft dat consequenties?
• Er ontstaat stagnatie en zowel opdrachtgever als (onder)aannemer lijden hierdoor schade. Factoren die dan een rol spelen zijn risico, vertragingsschade, inefficiëntie, kritieke pad, eigen schuld, matiging en schadebeperkingsplicht
• Boete- en kortingsregelingen, waarbij vaak sprake is van een vertraging die verwijtbaar is aan de aannemer of installateur
• Verstrekte bankgaranties die geïnd worden. Waarbij de discussie vaak gaat over of de bankgarantie wel geïnd mocht worden en voor welk bedrag
• Fase van het bouwproces. Waarbij de discussie veelal gaat over of sprake is geweest van een (deel)oplevering, heeft de eindoplevering al plaats gevonden, is een onderhoudstermijn overeengekomen en wie verricht het (meerjarig) onderhoud
• Kwaliteitsborging. Denk aan: hoe verloopt de toetsing van ontwerp-, uitvoerings- en onderhoudswerkzaamheden, maar ook welke uitgangspunten gelden voor de acceptatieprocedure bij een UAV-GC werk
• Is sprake van een (verborgen) gebrek. Aspecten die daarbij een rol spelen zijn: is sprake van een ontwerp- of uitvoeringsfout, wie moet dat bewijzen, wie draagt het bewijsrisico, voor wiens rekening komt het gebrek, is nog sprake van een lopende onderhoudstermijn, moet de mogelijkheid tot herstel worden geboden, of kan direct schade verhaald worden en kan die schade/claim doorgelegd worden of anderszins nog verhaald worden op een ander
• Zijn er garanties verstrekt, zijn die nog gelden en wat houden die precies in
• Stagnatieschade als gevolg van omstandigheden die voor rekening van opdrachtgever komen. Voor (onder)aannemers veelal daaronder ook begrepen nadeel doordat noodgedwongen inefficiënt is gewerkt
• Onuitvoerbaarheid van werkzaamheden wegens bouwkundige en/of constructieve hindernissen (aanlopers). Waarbij de discussie veelal gaat over besteksuitleg, het aantal engineeringsrondes, geen of trage antwoorden op verzoeken om informatie, opheldering over bepaalde onderdelen van het bestek die uitblijft, achterblijven op het gegevensbehoefteschema, meerwerk etcetera.
• Functionele omschrijving: heeft de aannemer een ontwerpverantwoordelijkheid of is hij enkel uitvoerend aannemer. Hoe ver gaat die ontwerpverantwoordelijkheid en welke gevolgen heeft dat in geval van termijnoverschrijdingen en extra verrichte werkzaamheden
• Kunnen de werkzaamheden worden beëindigd in onvoltooide staat op het moment dat de werkzaamheden enige tijd stil liggen en hoe moet dan worden afgerekend of is schorsing van het werk mogelijk
• Wie heeft het auteursrecht en wat betekent dat praktisch gezien
• Als er sprake is van een afwijkende bodemgesteldheid (§ 29 lid 3 UAV 2012 en § 13 lid 2 UAV-GC 2005) welke gevolgen heeft dat en - vooral - voor wiens rekening komt dat?
• Een risicoregeling treffen waardoor prijswijzigingen van bijvoorbeeld materiaal en loon opgevangen worden in de aanneemsom

De advocaten van Damsté hebben veel ervaring op het gebied van bouwrecht en vastgoed, en kunnen je hierover adviseren of bijstaan in procedures.