De nieuwe auteursrechtrichtlijn: is het vrije internet echt in gevaar?

Leestijd: 4 minuten | Publicatiedatum: 17-07-2019 | Type: Blog/artikel | Auteur: Yasar Bayram

Nieuwe regels op het gebied van het auteursrecht zijn aanstaande. Het afgelopen jaar bent u mogelijk al verschillende keren gestuit op begrippen als ‘uploadfilter’, ‘#SaveYourInternet’, ‘article 13’ en ‘meme ban’. Al deze begrippen hebben betrekking op de omstreden nieuwe auteursrechtrichtlijn.

De nieuwe richtlijn heeft onder meer als doel om cultuurmakers, creatieve bedrijfstakken en de pers een sterkere onderhandelingspositie te bieden tegenover internetgiganten zoals Google en Facebook. Op dit moment verdienen namelijk vooral deze internetplatforms aan de content die door de gebruikers online wordt geplaatst. Met behulp van deze richtlijn zou dit moeten veranderen. Door de verbeterde onderhandelingspositie zouden juist de auteurs, muzikanten, journalisten en nieuwsuitgevers meer geld moeten kunnen verdienen aan hun content. Tot dusver lijkt de richtlijn een stap in de goede richting.

 Volgens verschillende belangenorganisaties, academici, artiesten en burgers heeft deze richtlijn ook een keerzijde. Gevreesd wordt dat de richtlijn het auteursrecht vooral in negatieve zin gaat veranderen.

 Artikel 17

Een van de meest omstreden artikelen van deze nieuwe richtlijn is artikel 17 (artikel 13 oud). Dit artikel regelt het zogenaamde uploadfilter of content filter. Meer specifiek is in dit artikel geregeld dat een online platform, zoals YouTube, Facebook, Snapchat of Instagram, zelf verantwoordelijk is voor de content op dit platform. De platforms zullen worden aangemerkt als de openbaarmakers in plaats van de uploaders zoals nu nog het geval is. Wanneer content die auteursrechtelijk is beschermd op een online platform wordt geüpload, is het platform hiervoor aansprakelijk. Het platform moet dus eerst toestemming hebben van bijvoorbeeld de muzikant of auteur. Om aansprakelijkheid in de kiem te smoren zullen online platforms veelal uploadfilters inzetten.

 Een uploadfilter blokkeert de geüploade content die (mogelijk) inbreuk op een auteursrecht maakt.

 Een keerzijde van uploadfilters is de nauwkeurigheid daarvan. Het is ondenkbaar dat een uploadfilter met 100% precisie alle content verwijdert die op grond van de richtlijn moet worden verwijderd, met overblokkering tot gevolg. Voornoemde groepen vrezen dat de uploadfilters de vrijheid van meningsuiting beperkt door te veel content te blokkeren.

 Vooral waar het gaat om uitzonderingsgevallen zoals parodie, kritiek en karikatuur, bestaat de kans dat de uploadfilters deze niet zullen herkennen als uitzonderingsgevallen op de richtlijn. Van uitzonderingsgevallen wordt op het internet veelvuldig gebruik gemaakt in de vorm van GIFs en memes. In het bijzonder op dit punt kan de vrijheid van meningsuiting in het gedrang komen. Op het internet wordt zelfs gesproken van de eerste stap richting censuur.

 Het persuitgeversrecht

Een ander omstreden artikel uit de richtlijn is artikel 15. In dit artikel is een nieuw recht geregeld voor perspublicaties, ook wel het persuitgeversrecht of uitgeversrecht genoemd.

 Perspublicaties mogen niet zonder toestemming van de uitgevers van die perspublicaties worden gedeeld of gepubliceerd, tenzij sprake is van (hyper)link en/of een zeer kort fragment. Dit uitgeversrecht biedt tot 2 jaar na het jaar van de publicatie bescherming. Publicaties mogen na het verstrijken van deze twee jaars termijn ook zonder toestemming van de uitgevers worden verspreid door aanbieders van diensten van de informatiemaatschappij. Dit nieuwe recht rust alleen op publicaties van bijvoorbeeld dag-, maandbladen en nieuwswebsites. Het persuitgeversrecht zou ervoor moeten zorgen dat auteurs en uitgevers van publicaties meer inkomsten zouden moeten kunnen genereren van de aanbieders van diensten van de informatiemaatschappij.

 Hoe verder?

Op 2 juli 2019 is het implementatiewetsvoorstel van de nieuwe auteursrechtrichtlijn in consultatie gegaan. De eerste stappen richting de implementatie zijn dus gezet. Deze nieuwe richtlijn moet uiterlijk 7 juni 2021 in de Nederlandse wet zijn geïmplementeerd.

De nieuwe auteursrechtrichtlijn lijkt het auteursrecht op een aantal punten te gaan veranderen. Hoe de richtlijn daadwerkelijk zal worden geïmplementeerd en hoe deze nieuwe regels in de praktijk zullen uitpakken, is moeilijk te voorspellen. Het is daarom nog te vroeg om een antwoord te kunnen geven op de vraag of het vrije internet echt in gevaar is.

We houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

 Voor meer informatie over de nieuwe auteursrechtrichtlijn of het auteursrecht kunt u terecht bij onze auteursrechtadvocaten.

Deze informatie delen:

Agenda